MENU

Τι ειναι οι αιμοροίδες;


 

Οι αιμορροϊδοπάθεια είναι μια από τις συχνότερες παθήσεις που βλέπουμε στο χειρουργικό ιατρείο. Περισσότερο από το 50% του πληθυσμού θα αναπτύξει αιμορροΐδες μετά τα 30. Αρκετοί άνθρωποι έχουν συμπτώματα για πολύ καιρό πριν επισκεφτούν τον ιατρό για πρώτη φορά. Οι αιμορροΐδες είναι φλεβικά «μαξιλάρια» στην έξοδο του πρωκτού, κι αποτελούν ένα τμήμα του μηχανισμού εγκράτειας. Διακρίνονται σε εξωτερικές και εσωτερικές. Οι εξωτερικές αναπτύσσονται στο δέρμα του πρωκτού. Συνήθως δεν προκαλούν πόνο, αλλά αν μέσα στην εξωτερική αιμορροΐδα δημιουργηθεί ένα πήγμα αίματος (θρόμβωση) τότε προκαλεί πολύ έντονο πόνο. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται μέσα στον πρωκτικό σωλήνα. Τα συχνότερα συμπτώματα είναι η αιμορραγία και η πρόπτωση κατά την κένωση.

Τι τις δημιουργεί;

Διάφορα σενάρια έχουν περιγραφεί ως αιτία δημιουργίας της αιμορροϊδοπάθειας. Παράγοντες οι οποίοι φαίνεται να επηρεάζουν την δημιουργία τους είναι :

  • Χρόνια δυσκοιλιότητα
  • Εγκυμοσύνη
  • Παραμονή στην τουαλέτα για πολύ ώρα (πχ λογω διαβάσματος)
  • Πίεση / Δυσκολία κατα την αφόδευση
  • Προχωρημένη ηλικία
  • Υπερβολική χρήση καθαρκτικών ή κλυσμάτων
  • Ένας βαθμός οικογενειακής επιβάρυνσης

Συνδυασμός αυτών των παραγόντων δημιουργεί τάση στους ιστούς του πρωκτού, διάταση των αγγείων των αιμορροΐδων και αιμορραγία. Καθώς η τάση και η πίεση συνεχίζουν, οι αιμορροΐδες προπίπτουν (βγαίνουν δηλαδή έξω από τον πρωκτικό δακτύλιο).

Ποια είναι τα συμπτώματα;

  • Αιμοραγία κατά την εκκένωση
  • Πρόπτωση των αιμοροϊδων κατα την εκκένωση
  • Κνησμός της περιοχής
  • Πόνος
  • Ψηλαφητή επίμονη μάζα

Αν έχετε κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα, είναι πιθανό να πάσχετε από αιμορροΐδες.

Πως αντιμετωπίζονται;

Εφόσον τα συμπτώματα είναι ήπια, μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά με αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες και κάποια ήπια φαρμακευτική αγωγή. Σε περίπτωση ενοχλήσεων, υδρόλουτρα με χλιαρό νερό προσφέρουν ανακούφιση σε κάποιον βαθμό. Αν τα συμπτώματα εμμένουν, ή σε περίπτωση που η συντηρητική αντιμετώπιση αποτύχει, τότε υπάρχουν διάφορες χειρουργικές τεχνικές που σήμερα διαθέτουμε για την αντιμετώπισή τους. Η επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής προσέγγισης θα γίνει από τον χειρουργό βάσει συμπτωμάτων, ηλικίας και ιστορικού. Είναι λάθος να θεωρούμε ότι ακολουθείται η ίδια τεχνική για όλους τους ασθενείς.

Οι χειρουργικές επιλογές σήμερα συμπεριλαμβάνουν την απολίνωση των αιμορροϊδικών αγγείων με δακτυλίους, την απολίνωση με την βοήθεια υπερηχογραφικής καθοδήγησης (μέθοδος THD), την αιμορροιδεκτομή/αιμορροϊδοπηξία με κυκλικό αναστομωτήρα (μέθοδος PPH), την εκτομή με χρήση laser (μέθοδος HeLP) και την κλασσική αιμορροϊδεκτομή με διαθερμία ή ενεργειακό ψαλίδι (πχ Ligasure) για μεγάλους αιμορροϊδικούς όζους. Οι τεχνικές λεπτομέρειες της κάθε επέμβασης θεωρούμε ότι ξεπερνάει τον σκοπό της συγκεκριμένης ιστοσελίδας. Παρ’όλα αυτά, ο χειρουργός σας θα σας εξηγήσει τις λεπτομέρειες αναλυτικά βάσει της επιλογής θεραπευτικής προσέγγισης.

Πρέπει να μείνω στο νοσοκομείο μετά το χειρουργείο; Θα πονάω;

Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ασθενής παίρνει εξιτήριο μερικές ώρες μετά το χειρουργείο. Οι περισσότερες από τις τεχνικές που αναφέρουμε παραπάνω είναι ανώδυνες (στο βαθμό που επιτρέπει η χειρουργική πράξη). Αρκετοί ασθενείς περιγράφουν βέβαια ένα συναίσθημα «μπουκώματος» (όχι πόνου) χαμηλά στην λεκάνη. Μην ξεχνάμε ότι το συναίσθημα του πόνου/ενόχλησης είναι σχετικό και διαφορετικό στον καθένα. Η επιστροφή πάντως στις καθημερινές δραστηριότητες είναι εφικτή μετά το πρώτο 24-48ωρο.

Τι είναι η ραγάδα δακτυλίου;


 

Η ραγάδα είναι ένα μικρό σκίσιμο του πρωκτοδέρματος, του δέρματος δηλαδή του πρωκτού. Συχνά προκαλεί πόνο αλλά και αιμορραγία. Είναι μία αρκετά κοινή πάθηση, αλλά συχνά υπάρχει σύγχυση μεταξύ της ραγάδας και άλλων παθήσεων του πρωκτού που προκαλούν αιμορραγία, όπως τις αιμορροΐδες.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τυπικά συμπτώματα είναι ο οξύς πόνος κατά την αφόδευση και η παρουσία φρέσκου κόκκινου αίματος. Οι ασθενείς περιγράφουν τον πόνο ως «τραυματισμό με γυαλί». Κάποιοι ασθενείς αποφεύγουν την αφόδευση λόγω των συμπτωμάτων, πράγμα το οποίο όμως κάνει την κατάσταση απλώς χειρότερη.

Γιατί δημιουργήθηκε η ραγάδα;

Οτιδήποτε μπορεί να ερεθίσει ή να τραυματίσει τον πρωκτό, είναι ικανό να οδηγήσει στην δημιουργία μίας ραγάδας. Παλιότερα πιστεύαμε ότι η δημιουργία της οφείλεται απλά και μόνο σε μία «δύσκολη» κένωση, σήμερα όμως ξέρουμε ότι ο μηχανισμός δημιουργίας της είναι λίγο πιο περίπλοκος και σχετίζεται με την λειτουργία και τον τόνο των πρωκτικών μυών εγκράτειας (σφιγκτήρες). Παρ’όλα αυτά, η αρχή συνήθως γίνεται μετά από μία κένωση με ξηρά και σκληρά κόπρανα. Άλλες αιτίες, σπανιότερες, μπορεί να είναι συνύπαρξη κάποιου εντερικού φλεγμονώδους νοσήματος, ή ακόμα και πολύ έντονες διάρροιες.

Πως μπορώ να θεραπευτώ;

Μερικές φορές απλά και μόνο η αντιμετώπιση της διάρροιας ή της δυσκοιλιότητας είναι αρκετή για να υποχωρήσει και η ραγάδα. Μία οξεία ραγάδα αντιμετωπίζεται αρχικά συντηρητικά με διατροφικές συμβουλές και προσθήκη κάποιων φαρμάκων. Υδρόλουτρα 10-20 λεπτών με χλιαρό νερό βοηθούν στην χαλάρωση των μυών του πρωκτού και την ελάττωση του πόνου. Κάποιες φορές προσθέτουμε σκευάσματα που ελαττώνουν τον τόνο των πρωκτικών μυών (πχ Rectogesic), ώστε να διευκολύνουμε την διαδικασία επούλωσης.

Θα χρειαστώ χειρουργείο;

Ραγάδες οι οποίες είναι ανθεκτικές στην παραπάνω αντιμετώπιση, ή στην περίπτωση που οι ασθενείς επηρεάζονται σημαντικά από τα συμπτώματα, μπορούν να αντιμετωπιστούν χειρουργικά. Οι επιλογές συμπεριλαμβάνουν την έγχυση Botox για να προκληθεί χαλάρωση των σφιγκτήρων, χωρίς να επηρεάζεται η εγκράτεια του ασθενούς. Σε άλλες περιπτώσεις γίνεται μια μικρή διατομή του σφιγκτήρα, ώστε έτσι να προκληθεί η επιθυμητή χαλάρωση. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο ασθενής επιστρέφει σπίτι μερικές ώρες μετά το χειρουργείο.

Θα ξαναδημιουργηθεί η ραγάδα;

Δεν αποκλείεται. Δυστυχώς είναι ένα πρόβλημα το οποίο σε λίγες περιπτώσεις επανέρχεται, ειδικά αν ο ασθενής δεν ακολουθήσει τις διατροφικές συμβουλές που θα του δοθούν. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί να χρειαστεί και πιο αναλυτική εξέταση της περιοχής (πχ κολονοσκόπηση) για περαιτέρω πιθανά αίτια.

Σχετίζεται η ραγάδα με τον καρκίνο του εντέρου ή του πρωκτού;

Όχι! Πρόκειται για μία δερματική βλάβη και δεν σχετίζεται καθόλου με κακοήθεια. Παρ’όλα αυτά, επειδή τα συμπτώματα της ραγάδας μπορεί να προκληθούν κι από άλλες παθήσεις της περιοχής, πρέπει πάντα ο ασθενής με τέτοια συμπτώματα να εξεταστεί από κάποιον ειδικό.

Τι είναι το συρίγγιο του πρωκτού;


 

Το συρίγγιο είναι ένα μικρό κανάλι, το οποίο συνδέει το εσωτερικό του πρωκτού με το δέρμα εξωτερικά του πρωκτού. Τα συρίγγια τις περισσότερες φορές είναι αποτέλεσμα φλεγμονής των πρωκτικών αδένων. Αυτή η φλεγμονή συχνά προκαλεί και την δημιουργία αποστημάτων.

Τι είναι το απόστημα του πρωκτού;

Το απόστημα είναι μία κοιλότητα που περιέχει πύον, και βρίσκεται κοντά ή γύρω από τον πρωκτό. Προκαλείται από μία οξεία φλεγμονή των αδένων του πρωκτού. Συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις (πχ η κολίτιδα ή άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου) μπορεί να αυξήσουν τις πιθανότητες εμφάνισης αποστημάτων.

Τι συμπτώματα προκαλούν τα συρίγγια;

Το πρωκτικό συρίγγιο συνήθως προκαλεί κνησμό στην περιοχή του πρωκτού και την παραγωγή υγρού, το οποίο ο ασθενής συνήθως βλέπει στο εσώρουχό του. Δεν προκαλούν πάντα πόνο. Σε περίπτωση αποστήματος βέβαια, προκαλείται έντονος πόνος και συχνά πυρετός.

Αν δημιουργηθεί απόστημα, τι μπορώ να κάνω;

Η αντιμετώπιση του περιπρωκτικού αποστήματος είναι χειρουργική. Χρειάζεται η διάνοιξη του αποστήματος, δηλαδή μία μικρή τομή το δέρματος ώστε να παροχετευθεί το πύον. Ο πόνος υποχωρεί άμεσα, λόγω της μείωσης της πιέσεως στο δέρμα. Κάποιες φορές (όχι συχνά) το απόστημα μπορεί να παροχετευθεί μόνο του, αν και συνήθως μετά από αυτό απαιτείται ένας λεπτομερής καθαρισμός από τον χειρουργό. Η παροχέτευση αυτή γίνεται στο χειρουργείο υπό μέθη, ή υπό γενική αναισθησία σε περιπτώσεις μεγαλύτερων αποστημάτων.

Μετά το χειρουργείο, θα χρειαστεί να μείνω μέσα στο νοσοκομείο;

Τις περισσότερες φορές ο ασθενής μπορεί να πάρει εξιτήριο λίγες ώρες μετά την παροχέτευση. Σε περιπτώσεις μεγάλων αποστημάτων ή ασθενών με τάση για σοβαρές φλεγμονές ή μολύνσεις (πχ διαβητικοί ή ανοσοκατεσταλμένοι), προτιμάμε να παρακολουθούμε τον ασθενή για ένα βράδυ και για χορήγηση αντιβιοτικών.

Πως αντιμετωπίζεται ένα συρίγγιο;

Κι η αντιμετώπιση του συριγγίου είναι χειρουργική. Χρειάζεται συνήθως απλά η διάνοιξη του δερματικού πόρου, την οποία μετά αφήνουμε να επουλωθεί αυτόματα. Σε περιπτώσεις πιο περίπλοκων συριγγίων, συριγγίων δηλαδή τον οποίων η πορεία είναι πιο περίπλοκη και διαπερνάνε τους μυς γύρω από τον πρωκτό, η διάνοιξη δεν είναι ασφαλής λόγω της πιθανότητας τραυματισμού των μυών. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζονται πιο προηγμένα χειρουργεία, όπως η δημιουργία κρημνού για την κάλυψη του συριγγίου, η επέμβαση LIFT (εύρεση και διατομή του πόρου μεταξύ των σφιγκτήρων) ή η χρήση βιντεοσκόπησης για την άμεση διερεύνηση του πόρου και την καταστροφή του (Video-assisted anal fistula treatment, η τεχνική VAAFT).

Θα πονάω για πολλές ημέρες μετά την επέμβαση;

Περισσότερο δυσφορία παρά πόνο νιώθει κανείς μετά από αυτές τις επεμβάσεις. Συνήθως διαρκεί από 5 έως 7 ημέρες και ελέγχεται απόλυτα με ένα απλό παυσίπονο. Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες είναι σχεδόν άμεση μετά το χειρουργείο. Η χειρουργημένη περιοχή χρειάζεται προσοχή, με συχνό καθαρισμό με νερό και σαπούνι. Συχνά δίνουμε και κάποιο ήπιο καθαρκτικό, για την αποφυγή σκληρών κενώσεων που μπορεί να προκαλέσουν πόνο. Επίσης προτείνουμε στον ασθενή να φοράει μία μικρή γάζα στο εσώρουχό του, η οποία θα απορροφήσει τυχόν μικρές ποσότητες υγρού από το τραύμα.

Μπορεί το απόστημα ή το συρίγγιο να επανεμφανιστεί;

Εφόσον αντιμετωπιστεί σωστά, το συρίγγιο τις περισσότερες φορές δεν επανεμφανίζεται. Δημιουργία συριγγίου ή αποστήματος σε διαφορετική περιοχή του πρωκτού, είναι βεβαίως πιθανό.

Τι είναι τα κονδυλώματα;


 

Τα κονδυλώματα είναι μία πάθηση που επηρεάζει την περιοχή γύρω από τον πρωκτό, αλλά και τα πρώτα εκατοστά του πρωκτικού σωλήνα. Μπορεί επίσης να επηρεάσουν την περιοχή των γεννητικών οργάνων. Συνήθως εμφανίζονται ως μικρές «ελιές» ή σπυράκια, στο μέγεθος κεφαλής καρφίτσας, αλλά μπορεί και να μεγαλώσουν αρκετά σε μέγεθος. Δεν προκαλούν πόνο ή ενοχλήσεις, με αποτέλεσμα αρκετοί ασθενείς να μην τα αντιληφθούν καν. Κάποιοι αναφέρουν συμπτώματα κνησμού (φαγούρας), αιμορραγίας ή συναίσθημα ψηλαφητής μάζας στον πρωκτό.

Γιατί δημιουργήθηκαν;

Προκαλούνται από τον ιό HPV (human papilloma virus), ο οποίος μεταφέρεται με άμεση επαφή. Ο ιός HPV θεωρείται σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Δεν είναι υποχρεωτική η πρωκτική επαφή, για να εμφανιστούν κονδυλώματα πρωκτού.

Πρέπει να αφαιρεθούν;

Ναι. Αν δεν αφαιρεθούν, συνήθως πολλαπλασιάζονται και μεγαλώνουν σε μέγεθος. Σε περιπτώσεις μη αντιμετώπισης, υπάρχει ένα αυξημένο ρίσκο δημιουργίας καρκίνου του πρωκτού.

Τι θεραπευτικές επιλογές έχω;

Αν τα κονδυλώματα στο δέρμα του πρωκτού είναι μικρά, μπορούν να αντιμετωπιστούν με τοπική χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων. Μπορούν επίσης να αντιμετωπιστούν με κρυοθεραπεία, ή με χειρουργική αφαίρεση. Αν και η αφαίρεση μπορεί να γίνει με τοπική αναισθησία, είναι πάντα προτιμότερη η γενική αναισθησία ή η βαθιά μέθη. Για τα ενδοπρωκτικά κονδυλώματα, αντιμετώπιση εκλογής είναι η χειρουργική αφαίρεση.

Θα χρειαστεί να μείνω στο νοσοκομείο;

Όχι. Τις περισσότερες φορές ο ασθενής μπορεί να πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο μερικές ώρες μετά την επέμβαση, και μέσα σε 24 ώρες να επιστρέψει και στις καθημερινές του δραστηριότητες.

Άρα, το πρόβλημα λύνεται οριστικά μετά το χειρουργείο;

Όχι πάντα. Η επανεμφάνιση των κονδυλωμάτων είναι συχνή, διότι ο ιός HPV μπορεί να παραμείνει «κρυμμένος» σε ιστούς για αρκετούς μήνες. Αν όμως ο ασθενής τα αντιληφθεί εγκαίρως, μπορούν να αντιμετωπιστούν με συντηρητική αγωγή.

Τι είναι ο κνησμός του πρωκτού;


 

Κνησμός (φαγούρα) στην περιοχή του πρωκτού χωρίς να υπάρχει μία συγκεκριμένη, αναγνωρισμένη πάθηση.

Ποια είναι η αιτιολογία;

Διάφοροι παράγοντες μπορεί να προκαλέσουν το παραπάνω σύμπτωμα. Το συχνότερο είναι η υπερβολική υγρασία στην περιοχή του πρωκτού. Αυτό μπορεί να είναι αποτέλεσμα εφίδρωσης, ή της παραμονής μικρής ποσότητας υγρών κοπράνων στην περιοχή του πρωκτού μετά τις κενώσεις. Μπορεί να είναι και σύμπτωμα κοινών παθήσεων, όπως των αιμορροΐδων ή της ραγάδας. Ο υπερβολικός καθαρισμός της περιοχής ή η χρήση τοπικών σκευασμάτων κάνουν το σύμπτωμα του κνησμού συχνά χειρότερο.

Ο κνησμός μπορεί να επιδεινωθεί σε κάποια άτομα από συγκεκριμένες τροφές, το κάπνισμα ή αλκοολούχα ποτά (κυρίως κρασί και μπύρα). Συγκεκριμένες τροφές που έχουν συσχετιστεί με τον πρωκτικό κνησμό είναι:

• Καφές, τσάι
• Γαλακτοκομικά
• Αναψυκτικά με ανθρακικό
• Ντομάτα και τα σκευάσματα ντομάτας (κέτσαπ)
• Τυρί, καρύδια, σοκολάτα

Σχετίζεται με το ότι δεν καθαρίζω αρκετά καλά την περιοχή;

Η καθαριότητα σχεδόν ποτέ δεν παίζει κάποιο ρόλο στην συγκεκριμένη κατάσταση. Δυστυχώς, η πρώτη αντίδραση κάποιου που αναπτύσσει αυτό το σύμπτωμα είναι να αρχίσει να πλένει την περιοχή πολύ έντονα, συχνά με μεγάλες ποσότητες σαπουνιού. Αυτό πάντα κάνει το πρόβλημα χειρότερο λόγω της καταστροφής του δέρματος και της απομάκρυνσης φυσικών λιπαντικών ουσιών.

Τι μπορώ να κάνω για να σταματήσει;

Το βασικότερο είναι μια λεπτομερής εξέταση από κάποιον εξειδικευμένο ιατρό, ώστε να αποκλειστεί κάποια άλλη πάθηση. Σε περίπτωση που δεν βρεθεί κάτι, ο ιατρός σας θα σας προτείνει πρωταρχικά να μειώσετε την ενυδάτωση της περιοχής και να αποφύγετε τελείως κάποια φαρμακευτικά, αρωματικά ή αποσμητικά σκευάσματα. Θα σας δοθούν οδηγίες για το πώς να αποφευχθεί περαιτέρω τραυματισμός της περιοχής και συγκεκριμένες οδηγίες καθαρισμού.

Θα υποχωρήσουν τα συμπτώματα τελείως;

Συνήθως ακολουθώντας τις συμβουλές που θα σας δοθούν, μετά την πρώτη εβδομάδα τα συμπτώματα υποχωρούν ή βελτιώνονται. Σε περίπτωση που επιμείνουν, ίσως χρειαστούν περαιτέρω ειδικές εξετάσεις.

Τι είναι η πρόπτωση του ορθού;


 

Η πρόπτωση ορθού είναι μία κατάσταση κατά την οποία το κατώτερο μέρος του παχέος εντέρου (το ορθό) προπίπτει δια μέσω του πρωκτού. Συνήθως, συνυπάρχει σε ένα βαθμό και αδυναμία των σφιγκτήρων του πρωκτού, με αποτέλεσμα την ακράτεια κοπράνων και βλέννης. Παρ’όλο που η πάθηση εμφανίζεται και στα δύο φύλα, είναι κατά πολύ συχνότερη στις γυναίκες.

Γιατί δημιουργήθηκε η πρόπτωση;

Διάφοροι παράγοντες συνδράμουν στην δημιουργία της πρόπτωσης. Μπορεί να δημιουργηθεί λόγω μακροχρόνιας τάσης για «πίεση» κατά την αφόδευση. Επίσης μπορεί να είναι ένα καθυστερημένο αποτέλεσμα της πίεσης του πυελικού εδάφους κατά την γέννα. Σπάνια υπάρχουν γενετικοί προδιαθεσικοί παράγοντες. Τις περισσότερες φορές φαίνεται να σχετίζεται με την προχωρημένη ηλικία και μία γενικευμένη «χαλάρωση» των συνδέσμων του πυελικού εδάφους (περισσότερες λεπτομέρειες για το χειρουργικό πυελικό έδαφος μπορείτε να διαβάσετε σε άλλο σημείο της ιστοσελίδας). Συχνά συνυπάρχει με γενικευμένη δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους προκαλώντας ακράτεια ούρων και πρόπτωση πυελικών οργάνων.

Είναι το ίδιο με τις αιμορροΐδες;

Μερικά συμπτώματα μοιάζουν, όπως η παρουσία αίματος ή η ψηλαφητή μάζα γύρω από τον πρωκτό. Παρ’όλα αυτά, η παθολογία είναι διαφορετική : οι αιμορροΐδες βρίσκονται στον πρωκτικό δακτύλιο, ενώ η πρόπτωση του ορθού ξεκινάει από υψηλότερο σημείο του ορθοπρωκτικού σωλήνα.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Πολλές φορές η διάγνωση μπορεί να γίνει κλινικά από έναν έμπειρο ιατρό. Θα σας ζητήσει να «πιέσετε» την πύελό σας όπως όταν κάνετε κατά την διάρκεια της αφόδευσης. Σε περιπτώσεις που η πρόπτωση είναι μικρή ή ακόμα και εσωτερική, εξειδικευμένες εξετάσεις όπως η αφοδευσιογραφία (ειδικές ακτινογραφίες κατά την διάρκεια της αφόδευσης με εντερικό σκιαστικό) δείχνουν την παθολογία του ορθοπρωκτικού σωλήνα. Επίσης, η μανομετρία (μέτρηση πιέσεων του ορθοπρωκτικού σωλήνα) μπορεί να εκτιμήσει την δυσλειτουργία των μυών γύρω από το ορθό. Η μανομετρία και η αφοδευσιογραφία είναι εξειδικευμένες εξετάσεις που γίνονται συνήθως μόνο σε εξειδικευμένα κέντρα.

Πως μπορώ να θεραπευτώ;

Συντηρητικές επιλογές θεραπείας δυστυχώς δεν υπάρχουν. Η αντιμετώπιση της πρόπτωσης είναι χειρουργική. Η επιλογή του χειρουργείου επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, όπως ηλικία, ιατρικό ιστορικό κτλ. Εφόσον συζητήσετε αναλυτικά την πάθηση με τον κ. Πραματευτάκη, οι επιλογές ανάταξης της πρόπτωσης γίνεται είτε κοιλιακά με λαπαροσκόπηση, είτε περινεϊκά, δηλαδή στο περίνεο γύρω από τον πρωκτό.

Θα είμαι απολύτως καλά μετά το χειρουργείο;

Η πρόπτωση είναι μία πολυπαραγοντική πάθηση. Οι περισσότεροι ασθενείς, εφόσον επιλεχθεί το σωστό χειρουργείο, είναι απολυτα ευχαριστημένοι με το αποτέλεσμα του χειρουργείου. Η γενική κατάσταση του ασθενούς και η προεγχειρητική κατάσταση των σφιγκτήρων είναι σημαντικοί παράγοντες για το αποτέλεσμα του χειρουργείου. Επίσης σημαντικό είναι να αποφευχθεί μετεγχειρητικά η δυσκοιλιότητα και η πίεση κατά την αφόδευση.

Τι είναι η κύστη κόκκυγος; Τι την προκαλεί;


 

Η κύστη κόκκυγος, ή τριχοφωλεακό συρίγγιο, είναι μία χρόνια φλεγμονή του δέρματος στην περιοχή του κόκκυγα, της «ουρίτσας» δηλαδή μεταξύ των γλουτών. Η ασθένεια οφείλεται σε αντίδραση σε τρίχες που βρίσκονται στην περιοχή, ή που πέφτουν στην περιοχή από την πλάτη. Είναι πάθηση συχνότερη στους άντρες και εμφανίζεται συνήθως σε ηλικίες μεταξύ 16 και 40 ετών. Είναι επίσης συχνή σε παχύσαρκα άτομα και άτομα με χοντρή, ισχυρή τριχοφυϊα.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι από μία μικρή τρύπα στο δέρμα μέχρι ένα μεγάλο, επίπονο απόστημα. Η περιοχή μπορεί να παροχετεύει υγρό το οποίο μπορεί να είναι διάφανο, ή και πυώδες. Αν επιμολυνθεί, η περιοχή γίνεται σκληρή, ερυθρή και ιδιαίτερα επίπονη. Αν παροχετευτεί αυτόματα, συνήθως βγαίνει δύσοσμο πύον. Η φλεγμονή της περιοχής μπορεί να προκαλέσει πυρετό, αδιαθεσία και ναυτία.

Η πορεία της ασθένειας έχει κοινά στοιχεία στους περισσότερους ασθενείς. Αρχικά την αντιλαμβανόμαστε με τοπική φλεγμονή ή απόστημα. Αν αυτό υποχωρήσει μόνο του ή με συντηρητική αγωγή, αφήνει στην περιοχή μία μικρή τρύπα. Αυτή η τρύπα είναι ο πόρος του συριγγίου το οποίο πορεύεται κάτω από το δέρμα, και μπορεί να έχει και άλλα στόμια πιο ψηλά στην περιοχή του κόκκυγα, ή προς τους γλουτούς. Αυτό το συρίγγιο, δυστυχώς σπάνια κλείνει μόνο του, και απαιτεί χειρουργική παρέμβαση ώστε να μην ξαναδημιουργήσει κάποια φλεγμονή ή απόστημα.

Κάποιοι ασθενείς δημιουργούν μία τοπική χρόνια νόσο, όπου παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενες φλεγμονές στην περιοχή. Αυτή η κατάσταση χρειάζεται πάντα χειρουργική αντιμετώπιση.

Πως αντιμετωπίζεται η κύστη κόκκυγος;

Διάφορες τεχνικές έχουν περιγραφεί για την αντιμετώπιση της νόσου. Αν έχει δημιουργηθεί κάποιο απόστημα, αυτό μερικές φορές πρέπει να παροχετευθεί τοπικά, αν υποχωρήσει η φλεγμονή και μετά να αντιμετωπιστεί η νόσος χειρουργικά. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνταν κλασσικά ήταν η «ανοικτή» αφαίρεση της κύστης κόκκυγος, όπου μετά το τραύμα έμενε ανοικτό για να επουλωθεί μόνο του με καθημερινές αλλαγές. Αυτή ήταν μία αρκετή επίπονη διαδικασία για τον ασθενή… όσοι έχουν χειρουργηθεί ανοικτά για κύστη κόκκυγος έχουν άσχημες αναμνήσεις από την διαδικασία επούλωσης, η οποία μπορεί να διαρκέσει και 6-8 εβδομάδες.

Περαιτέρω τεχνικές επιτρέπουν την αφαίρεση της κύστης και την συρραφή του τραύματος σε πρώτο χρόνο. Σε περιπτώσεις όπου η περιοχή είναι χειρουργημένη πολλές φορές, μπορεί να χρησιμοποιηθεί δερματικός κρημνός για την επικάλυψη του μεγάλου ελλείμματος, με τοπική μεταφορά δέρματος και λίπους από τον γλουτό. Η δημιουργία κρημνών χρειάζεται μόνο σε περιπτώσεις πολύ εκτεταμένης νόσου με νέκρωση του δέρματος.

Η νεότερη τεχνική που χρησιμοποιείται εδώ και 6 περίπου χρόνια, είναι η ενδοσκοπική αντιμετώπιση της κύστης κόκκυγος, μία τεχνική γνωστή ως EPSIT (endoscopic pilonidal sinus treatment). Αυτή η τεχνική, επιτρέπει την αντιμετώπιση της νόσου χωρίς την αφαίρεση καθόλου δέρματος. Μέσα από την ήδη υπάρχουσα τομή του δέρματος (περίπου 5 χιλιοστών), εισέρχεται ένα ενδοσκόπιο, με το οποίο ο χειρουργός εισέρχεται υπό άμεση όραση μέσα στον πόρο του συριγγίου. Μέσω του ενδοσκοπικού συστήματος, ο πόρος καθαρίζεται από όλες τις τρίχες, και καυτηριάζεται αφαιρώντας όλα τα φλεγμονώδη στοιχεία. Με αυτό τον τρόπο, εξουδετερώνεται η νόσος μέσω μίας μικρής δερματικής τόμης, όσο μεγάλος κι αν είναι ο πόρος.

Ποια τεχνική είναι καλύτερη ή ιδανικότερη;

Ο κ. Πραματευτάκης δεν χρησιμοποιεί σχεδόν ποτέ την ανοικτή τεχνική. Η διαδικασία επούλωσης είναι τόσο επώδυνη, που σχεδόν επικαλύπτει το κέρδος της χειρουργικής αντιμετώπισης. Η ενδοσκοπική τεχνική είναι μία τεχνική η οποία έχει τεράστια πλεονεκτήματα για τον ασθενή και την οποία ο κ. Πραματευτάκης προτιμάει σαν πρώτη επιλογή στους περισσότερους ασθενείς. Ο ασθενής εισέρχεται στο νοσοκομείο την ημέρα του χειρουργείου και μπορεί να πάρει εξιτήριο μερικές ώρες μετά την επέμβαση. Ο πόνος είναι ελάχιστος, λόγω του ότι δεν υπάρχουν τομές στο δέρμα και δεν υπάρχει εκτομή δέρματος. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες την επόμενη ημέρα. Είναι μία τεχνική η οποία, αν και σχετικά καινούργια, αποκτάει ταχύτατα έδαφος σαν εκλογή τεχνικής αντιμετώπισης της νόσου, λόγω των μεγάλων πλεονεκτημάτων της.

Τι μετεγχειρητική φροντίδα χρειάζεται;

Οι υποχρεώσεις του ασθενούς περιορίζονται στην διατήρηση της περιοχής καθαρής. Μετά την ενδοσκοπική τεχνική δεν χρειάζεται κάλυψη με αντιβίωση ή άλλη θεραπεία. Ο ασθενής μπορεί να κάνει κανονικά μπάνιο ήδη το απόγευμα της ημέρας του χειρουργείου.

Υπάρχει κίνδυνος επανεμφάνισης της νόσου;

Ο κίνδυνος επανεμφάνισης της νόσου, ο οποίος συνήθως είναι χαμηλός, εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, οι οποίοι αναλύονται στον ασθενή στην πρώτη επίσκεψη στο ιατρείο.

Υδραδενίτιδα

Γενετική; Τι σχέση έχει αυτό με τον καρκίνο του εντέρου;


 

Τα γονίδια είναι οι κυτταρικές πληροφορίες που κληρονομούμε από τους γονείς μας. Καθορίζουν οτιδήποτε έχει σχέση με τον οργανισμό μας… το χρώμα των ματιών, τα φυσικά μας χαρακτηριστικά, αλλά και την προδιάθεσή μας για συγκεκριμένες ασθένειες. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι όλοι οι καρκίνοι, ειδικά όμως του παχέος εντέρου, έχουν γενετικά στοιχεία που αυξάνουν τις πιθανότητες ανάπτυξής τους στον άνθρωπο. Γι’αυτό και παρατηρούμε καρκίνους να παρουσιάζονται σε άτομα ίδιας οικογένειας.

Υπάρχουν δηλαδή διάφοροι τύποι καρκίνου;

Γενετικά, παρατηρούμε 3 γενικές κατηγορίες καρκίνων. Οι συχνότεροι είναι οι σποραδικοί. Ο σποραδικός καρκίνος του παχέος εντέρου εμφανίζεται συνήθως μετά τα 60 έτη, και δεν έχει οικογενειακό ιστορικό. Είναι σημαντικό άτομα τα οποία εμφανίζουν τέτοια νόσο, να ενημερώσουν και τα υπόλοιπα άτομα της οικογένειάς τους, ώστε να μπορούν να ελεγχθούν. Διάφορα προγράμματα ελέγχου (screening) εφαρμόζονται παγκοσμίως.

Τι είναι οι κληρονομούμενοι καρκίνοι;

Αυτοί είναι συνδεδεμένοι με μία συγκεκριμένη γονιδιακή ανωμαλία. Οι μοριακοί βιολόγοι και οι γενετιστές προσπαθούν καθημερινά να αναγνωρίσουν σύνδρομα, τα οποία σχετίζονται με καρκίνο. Κάποια από τα σύνδρομα που γνωρίζουμε είναι το HNPCC (hereditary non-polyposis colon cancer), το σύνδρομο FAP (οικογενής πολυποδίαση) αλλά και το σύνδρομο Peutz-Jeghers.

Ποια ιατρικά στοιχεία της οικογένειάς μου είναι σημαντικά;

Εφόσον υπάρχουν ασθενείς στην οικογένεια, είναι χρήσιμο να ξέρουμε σε ποια ηλικία ανέπτυξαν την νόσο, που βρισκόταν (ανατομικά) το νεόπλασμα και επίσης να υπάρχει ιστορικό γυναικολογικών καρκίνων (μήτρας ή οωθηκών).

Τι είναι οι πολύποδες;


 

Οι πολύποδες είναι μικροί μη φυσιολογικοί όγκοι που αναπτύσσονται στο εσωτερικό τοίχωμα του παχέος εντέρου, δηλαδή τον βλεννογόνο. Θυμίζουν λίγο μικρά μανιτάρια. Τους βρίσκουμε συχνότερο στο αριστερό μέρος του παχέος εντέρου. Είναι πολύ κοινοί και συχνοί, περίπου το 10-20% του πληθυσμού τους αναπτύσσει σε κάποια φάση της ζωής του. Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, είναι καλοήθεις. Αλλά δυστυχώς, γνωρίζουμε ότι υπάρχει στενή σχέση ανάπτυξης καρκίνου στο έδαφος ενός πολύποδα.

Προκαλούν συμπτώματα;

Συνήθως όχι. Βρίσκονται τυχαία σε εξετάσεις όπως την κολονοσκόπηση ή την αξονική τομογραφία. Σε σπανιότερες περιπτώσεις, ειδικά αν βρίσκονται περιφερικά, προς το τέλος δηλαδή του εντερικού σωλήνα, μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία, παραγωγή βλέννης ή μεταβολές στις εντερικές κενώσεις.

Πως μπορώ να ξέρω αν έχω πολύποδες;

Η συχνότερη και πιο ευαίσθητη εξέταση για την αναγνώριση πολυπόδων είναι η κολονοσκόπηση. Μια εξέταση η οποία γίνεται κυρίως από γαστρεντερολόγους, και χρησιμοποιείται μία μακριά κάμερα η οποία ελέγχει το εσωτερικό του εντέρου. Λιγότερο ευαίσθητη είναι η αξονική τομογραφία ή η ακτινογραφία με υποκλησμό σκιαστικού. Επίσης, μπορούμε να ελέγξουμε τα κόπρανα για παρουσία μικροσκοπικής ποσότητας αίματος, αίματος δηλαδή που δεν είναι ορατό με το μάτι. Παρ’όλα αυτά, αν το συγκεκριμένο τεστ βγει αρνητικό, αυτό ΔΕΝ σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πολύποδες, ή ακόμα και καρκίνος.

Αν βρεθούν πολύποδες, πρέπει να αφαιρεθούν;

Όπως είπαμε, γνωρίζουμε ότι καρκίνοι αναπτύσσονται από πολύποδες. Κι επειδή όπως λέμε, «φύλαγε τα ρούχα σου για να έχεις τα μισά», το ασφαλέστερο είναι να αφαιρεθούν όλοι. Αυτό μπορεί να γίνει κατά την διάρκεια της κολονοσκόπησης, και σε περίπτωση που οι πολύποδες είναι πολύ μεγάλοι ή δεν είναι εφικτό να αφαιρεθούν ενδοσκοπικά, πρέπει να αφαιρεθούν χειρουργικά.

Τι σημαίνει ο όρος screening; Πως ξέρω αν με αφορά;

Screening σημαίνει ο έλεγχος ατόμων χωρίς συμπτώματα, για την πιθανότητα παρουσίας καρκίνου, ή στοιχείων που μπορεί να οδηγήσουν στην δημιουργία καρκίνου. Σκοπός είναι να αναγνωρίσουμε εγκαίρως τέτοια στοιχεία ή προ-καρκινικά στάδια πολυπόδων, ώστε να αντιμετωπιστούν πριν φτάσουν στην ανάπτυξη ενός καρκίνου.

Και γιατί να το κάνω αυτό αν δεν έχω συμπτώματα;

Γνωρίζουμε ότι ο καρκίνος είναι συχνά ένας «σιωπηλός» εχθρός. Δεν δίνει πάντα συμπτώματα. Κι όταν δώσει, είναι πολλές φορές όταν έχει φτάσει σε στάδιο αρκετά προχωρημένο. Προ-καρκινικοί πολύποδες μπορούν να αφαιρεθούν με 100% πιθανότητα ίασης.

Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχομαι;

Όταν δεν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες, ο έλεγχος ξεκινάει στα 50 έτη. Παγκόσμια πρωτόκολλα παρακολούθησης προτείνουν μία κολονοσκόπηση ανά 10 έτη. Αντί αυτού, μπορεί να γίνει έλεγχος αίματος στα κόπρανα, αν και όπως αναφέραμε δεν είναι τόσο ευαίσθητη μέθοδος.

Άτομα τα οποία έχουν στενούς συγγενείς (αδέρφια ή γονείς) που είχαν ιστορικό καρκίνου ή είχαν πολύποδες σε έλεγχο με κολονοσκόπηση, αρχίζουν τον έλεγχο στα 40 έτη. Σε περιπτώσεις ειδικά που έχει υπάρξει καρκίνος στην οικογένεια σε νεαρή ηλικία, προτείνουμε στους συγγενείς να γίνει γενετικός έλεγχος για πιθανές γονιδιακές ανωμαλίες, και να ξεκινήσουν κολονοσκοπήσεις από τα 25 έτη της ζωής τους. Τέλος, γυναίκες με προσωπικό ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών ή της μήτρας πριν την ηλικία των 60, πρέπει να ξεκινήσουν τον έλεγχο του παχέος εντέρου τους στην ηλικία των 40, με επανάληψη ανά 5ετία.

Κι αν βρεθεί προ-καρκινικός πολύποδας; Τι πρέπει να κάνω εφόσον αυτός αφαιρεθεί πλήρως;

Σ’αυτή την περίπτωση, προτείνουμε μία επανάληψη σε 3-5 χρόνια, και η συνέχεια της παρακολούθησης εξαρτάται από τα ευρήματα της κολονοσκόπησης και τον τύπο των πιθανών πολυπόδων.

Καρκίνος Παχέος Εντέρου


 

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ένας από τους πιο κοινούς καρκίνους. Ένα τεράστιο ποσοστό ανθρώπων νοσεί, ειδικά αν σκεφτούμε ότι είναι νόσος που, εάν διαγνωστεί εγκαίρως, είναι πλήρως θεραπεύσιμη.

Ποιος κινδυνεύει;

Αν και ο καρκίνος μπορεί να παρουσιαστεί σε όλες τις ηλικίες, το 90% των περιπτώσεων παρουσιάζεται μετά τα 40 έτη. Από εκεί και μετά, ο κίνδυνος σχεδόν διπλασιάζεται ανά δεκαετία. Πέραν της ηλικίας, άλλοι παράγοντες υψηλού κινδύνου είναι το οικογενειακό ιστορικό πάθησης με καρκίνο παχέος εντέρου ή με πολύποδες αλλά και το προσωπικό ιστορικό ελκώδους κολίτιδας, πολυπόδων στο παχύ έντερο ή καρκίνου σε άλλα όργανα (ειδικά γυναικολογικά).

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Δυστυχώς, πολλά νεοπλάσματα (καρκίνοι) ή πολύποδες δεν προκαλούν συμπτώματα. Εφόσον προκαλέσουν, τα συχνότερα συμπτώματα είναι η αιμορραγία από τον πρωκτό ή αλλαγή στις «συνήθειες» του εντέρου, με τη μορφή διαρροιών ή δυσκοιλιότητας. Τα συμπτώματα βέβαια αυτά εμφανίζονται και σε άλλες παθήσεις, όχι μόνο στον καρκίνο. Πόνος στην κοιλιά και απώλεια βάρους είναι συνήθως στοιχεία που παρουσιάζονται αρκετά αργά.

Πως θα εξεταστώ, σε περίπτωση που εμφανιστούν ανησυχητικά συμπτώματα;

Πέρα από την κλινική εξέταση, θα γίνει μία κολονοσκόπηση ή και μία αξονική τομογραφία. Στην συνάντηση με τον χειρουργό θα συζητήσετε ποιες είναι οι καλύτερες εξετάσεις ανάλογα με τα συμπτώματά σας και το ιστορικό σας.

Κι αν βρεθεί καρκίνος; Πως θεραπεύεται; Υπάρχει πιθανότητα να γίνω καλά;

Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για να επιτευχθεί πλήρης ίαση. Μερικές φορές, μετά το χειρουργείο, μπορεί να χρειαστεί χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. Εφόσον η νόσος ανακαλυφθεί σε πρώιμο στάδιο, 80-90% των περιπτώσεων θεραπεύεται πλήρως. Η χειρουργική επέμβαση απαιτεί την αφαίρεση ενός τμήματος του παχέος εντέρου, δηλαδή μία κολεκτομή. Ο κ. Πραματευτάκης διενεργεί το μεγαλύτερο μέρος αυτών των επεμβάσεων λαπαροσκοπικά, δηλαδή με μικρές τομές κάποιων χιλιοστών. Χάρη στην μοντέρνα τεχνολογία, η ανάγκη για διενέργεια κάποιας κολοστομίας ή ειλεοστομίας (το λεγόμενο «σακουλάκι» από τους περισσότερους) παρουσιάζεται σε λιγότερο από το 2% των περιπτώσεων.

Μπορεί να προληφθεί ο καρκίνος του παχέος εντέρου;

Ναι. Το σημαντικότερο βήμα προς αυτό είναι το screening. Σε περίπτωση που υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα, πρέπει να γίνει έλεγχος με τη μορφή κολονοσκόπησης. Υπάρχουν στοιχεία επίσης, τα οποία δείχνουν ότι και η δίαιτα παίζει κάποιο ρόλο στην πρόληψη. Δίαιτες με υψηλές ποσότητες φυτικών ινών και χαμηλών λιπαρών έχουν δείξει θετικά στοιχεία όσον αφορά στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Τι είναι ο καρκίνος του πρωκτού;


 

Ο πρωκτικός σωλήνας είναι το κατώτερο τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα, το οποίο ουσιαστικά συνδέει τον σωλήνα αυτό με το εξωτερικό του σώματος. Ο πρωκτικός σωλήνας περιβάλλεται από μύες που κρατάν τον πρωκτικό σωλήνα κλειστό, εκτός από την ώρα της αφόδευσης για την οποία χαλαρώνουν. Ο καρκίνος του πρωκτού ξεκινάει από τα κύτταρα του δέρματος του πρωκτικού ανοίγματος, ή των πρώτων εκατοστών του πρωκτού. Τα κύτταρα αυτά προκαλούν καρκίνους πλακώδους επιθηλίου. Κύτταρα τα οποία έχουν γίνει καρκινικά, αλλά ακόμα δεν έχουν διηθήσει το δέρμα, προκαλούν νοσήματα που χαρακτηρίζουμε ως δυσπλασίες υψηλού βαθμού, γνωστές και ως νόσος του Bowen.

Πόσο κοινός είναι ο καρκίνος του πρωκτού;

Αρκετά ασυνήθιστος. Αποτελεί το 1-2% των καρκίνων του γαστρεντερικού σωλήνα. Μιλάμε για ένα ποσοστό περίπου 13 φορές μικρότερο από τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Ποιος κινδυνεύει;

Ο καρκίνος του πρωκτού είναι συχνά συνδεδεμένος με τον ιό HPV (human papilloma virus). Ο ιός αυτός προκαλεί κονδυλώματα μέσα και γύρω από τον πρωκτό, όπως επίσης και στον τράχηλο των γυναικών. Είναι επίσης συνδεδεμένος με τον καρκίνο του τραχήλου.

Ως παράγοντες κινδύνου θεωρούνται παράγοντες οι οποίοι αυξάνουν την πιθανότητα κάποιου ατόμου να νοσήσει. Πέραν του ιού HPV, άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι :

  • Ηλικία (οι περισσότεροι ασθενείς είναι άνω των 50 ετών)
  • Πρωκτικό σεξ
  • Κάπνισμα (χημικά συστατικά του καπνίσματος αυξάνουν τον κίνδυνο των περισσοτέρων καρκίνων, όπως και του πρωκτού)
  • Ανοσοκαταστολή (Άτομα με κατεσταλμένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως ασθενείς με HIV, μεταμοσχευμένοι ασθενείς ή υπό θεραπεία που καταστέλει το ανοσοποιητικό)
  • Χρόνια τοπική φλεγμονή (χρόνια παρουσία πρωκτικής φλεγμονής από πχ ανοιχτές πληγές ή συρίγγια – αυτός ο παράγοντας κινδύνου είναι αρκετά αδύναμος)
  • Πυελική ακτινοβολία (άτομα τα οποία έχουν υποβληθεί σε ακτινοβολία για νόσου του ορθού, προστάτη, ουροδόχου κύστεως ή τραχήλου)

Μπορεί κάπως να αποφευχθεί;

Λίγοι καρκίνοι μπορούν να προληφθούν πλήρως. Μία καλή τακτική είναι να προσπαθήσουμε να αποφύγουμε τους παράγοντες κινδύνου. Αποφυγή μόλυνσης με ιό HPV ή HIV μέσω του πρωκτικού σεξ. Η χρήση προφυλακτικού σε κάθε σεξουαλική επαφή είναι απαραίτητη. Δεν εξαλείφει τον κίνδυνο μόλυνσης, αλλά σίγουρα τον μειώνει σημαντικά. Επίσης, η διακοπή καπνίσματος μειώνει τον κίνδυνο διαφόρων τύπων καρκίνου.

Επίσημο πρόγραμμα screening για τον καρκίνο του πρωκτού (όπως δηλαδή γίνεται για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, του μαστού ή του τραχήλου) δεν υπάρχει. Άτομα υψηλού κινδύνου όμως, μπορούν να κάνουν κάποιο συστηματικό έλεγχο. Μπορεί να γίνει πρωκτοσκόπηση ή βιοψία του πρωκτικού δέρματος για να εξεταστούν τα πρωκτικά κύτταρα. Η εξέταση αυτή είναι ανάλογη του τεστ Παπ στις γυναίκες. Σε περίπτωση εύρεσης μη φυσιολογικών κυττάρων προχωράμε σε ποιο εξειδικευμένες εξετάσεις.

Άτομα υψηλού κινδύνου για τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου πρέπει να μιλήσουν με τον γιατρό τους για κάποιον συστηματικό έλεγχο του πρωκτού. Στα άτομα αυτά συμπεριλαμβάνονται HIV θετικοί ασθενείς, άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες, άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους και γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του κονδυλώματα γεννητικών οργάνων ή προ-καρκινικές εξαλλαγές.

Ποια είναι τα συμπτώματα του πρωκτικού καρκίνου;

Το θετικό είναι ότι τα συμπτώματα του συγκεκριμένου τύπου καρκίνου μπορούν να αναγνωριστούν νωρίς, διότι ο πρωκτός είναι όργανο το οποίο μπορεί να εκτιμηθεί και να εξεταστεί εύκολα. Συμπτώματα μπορεί να είναι :

  • Αιμορραγία από τον πρωκτό
  • Το συναίσθημα ενός ψηλαφητού όγκου
  • Πόνος στην περιοχή του πρωκτού
  • Αλλαγή στις συνήθειες κενώσεων (δυσκολία αφόδευσης ή διάρροιες)
  • Αλλαγή της μορφής των κοπράνων σε πιο λεπτά (σαν μολύβι)
  • Παραγωγή βλέννης ή πύου από τον πρωκτό
  • Μεγεθυμένοι λεμφαδένες στην πρωκτική ή τις βουβωνικές χώρες

ΠΡΟΣΟΧΗ : Τα παραπάνω συμπτώματα δεν σημαίνουν ότι κάποιος πάσχει από καρκίνο, και μπορεί να προκληθούν και από πολύ πιο απλά νοσήματα, όπως τις αιμορροΐδες ή κάποιο συρίγγιο. Εφιστούμε την προσοχή σας στο γεγονός ότι όταν έχετε κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα, πρέπει οπωσδήποτε να εξεταστείτε από κάποιον ιατρό που γνωρίζει καλά τα νοσήματα της περιοχής αυτής.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Συμπτώματα που προαναφέρθηκαν ή κάποιο θετικό τεστ από κυτταρολογική εξέταση του πρωκτού μέσω πρωκτοσκόπησης, οδηγούν στην λεπτομερή εκτίμηση του πρωκτικού σωλήνα, συνήθως υπό την επήρεια κάποιας μέθης. Αν βρεθεί κάποια περιοχή που νοσεί, θα παρθούν πολλαπλές βιοψίες. Εάν οι βιοψίες δείξουν την παρουσία καρκίνου, τότε προχωράμε σε πιο αναλυτικές εκτιμήσεις τις περιοχής, μέσω μαγνητικής τομογραφίας ή/και διορθικού υπερηχογραφήματος.

Θεραπεύεται ο καρκίνος του πρωκτού;

Η θεραπεία του πρωκτικού καρκίνου είναι τις περισσότερες φορές επιτυχής. Διακρίνουμε 3 τρόπους θεραπείας :

  • Ακτινοθεραπεία : Υψηλές δόσεις ακτινοβολίας που καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα πλήρως
  • Χειρουργείο : Αφαίρεση και απομάκρυνση του καρκίνου
  • Χημειοθεραπεία

Συνδυαστικές μορφές θεραπείας με κάποια από τα παραπάνω είναι σήμερα η standard θεραπεία των περισσότερων πρωκτικών καρκίνων. Όταν κάποιος καρκίνος βρεθεί σε πρώιμο στάδιο, συχνά φτάνει μόνο και μία «τοπική» εκτομή, η οποία δεν επηρεάζει καθόλου τους μύες γύρω από τον πρωκτό.

Θα χρειαστώ κολοστομία μετά την θεραπεία μου;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι. Μόνο σε περιπτώσεις που ο όγκος δεν απαντήσει στις θεραπείες που αναφέραμε, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση του ορθικού και πρωκτικού σωλήνα, σε μια επέμβαση που ονομάζεται κοιλιοπερινεϊκή εκτομή. Μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις δημιουργείται κολοστομία.

Και μετά την θεραπεία;

Χρειάζεται λεπτομερές και αυστηρό follow-up. Όπως προαναφέρθηκε, οι περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του πρωκτού απαντούν στην θεραπεία, και σε περίπτωση που υπάρξει υποτροπή (επανεμφάνιση) της νόσου, αν αυτή ανακαλυφθεί νωρίς μπορεί κι αυτή να αντιμετωπιστεί με τοπικά θεραπευτικά σχήματα. Πάρα πολύ σημαντικό είναι να παρακολουθείται ο ασθενής στενά από τον χειρουργό του, για να αποφύγουμε την πιθανότητα να μην δούμε κάποια υποτροπή.

 

Αν και ο καρκίνος του πρωκτού αποτελεί ασυνήθιστη νόσο η οποία μας τρομάζει, είναι ένας τύπος καρκίνου ο οποίος αν διαγνωστεί εγκαίρως έχει ψηλές πιθανότητες ίασης, πολλές φορές και μόνο με χημειο-ακτινοθεραπεία. Επισκεφτείτε τον χειρουργό νωρίς αν και όταν παρουσιαστούν συμπτώματα και ακολουθήστε το προτεινόμενο πρόγραμμα παρακολούθησης αυστηρά.

Τι είναι η στομία;


 

Η στομία, ή παρά φύση έδρα (γνωστό στους περισσότερους ως «σακουλάκι») είναι ένα τεχνητό άνοιγμα του εντέρου στο κοιλιακό τοίχωμα. Οι συχνότερες που εμφανίζονται είναι η ειλεοστομία (στομία του λεπτού εντέρου) και η κολοστομία (στομία του παχέος εντέρου).

Οι στομίες μπορεί να είναι μόνιμες ή προσωρινές. Μία προσωρινή στομία μπορεί να χρειαστεί σε περίπτωση ενός επειγόντως χειρουργείου για απόφραξη του εντέρου από έναν όγκο. Ή μπορεί να χρειαστεί για να αποτραπεί το πέρασμα των κοπράνων από μία συγκεκριμένη ανατομική περιοχή, λόγω πχ έντονης φλεγμονής. Η σύγκλειση της προσωρινής ειλεοστομίας, η επαναφορά δηλαδή του εντερικού αυλού στο φυσιολογικό, γίνεται με μία επέμβαση σχετικά απλή που δεν απαιτεί αφαίρεση τμήματος του εντέρου. Μόνιμες κολοστομίες χρειάζονται μόνο σε περιπτώσεις που ο πρωκτός, το τελευταίο δηλαδή τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα, πρέπει να αφαιρεθεί, ή όταν οι μυς του πρωκτού δεν δουλεύουν σωστά, με αποτέλεσμα την ακράτεια.

Η δημιουργία στομίας είναι για τον ασθενή μία πολύ μεγάλη φοβία. Μία λέξη που στο άκουσμά της συνήθως όλοι ιδρώνουν. Η έρευνα που γίνεται στον χώρο της στομίας και των προϊόντων που χρειάζονται είναι τεράστια, με αποτέλεσμα η παρουσία μίας κολοστομίας να μην είναι τόσο τραγική όσο το φαντάζεται κανείς. Ας δούμε όμως μερικές λεπτομέρειες:

Πως θα ελέγχω τις κενώσεις μου;

Μετά το χειρουργείο, και εφόσον χρειαστεί η διενέργεια μιάς στομίας, ο χειρουργός σας και μία ειδική νοσηλεύτρια θα σας «εκπαιδεύσουν» στο πώς να την χειρίζεστε. Θα σας μάθουν να βάζετε το σακουλάκι και την βάση της στομίας. Το σακουλάκι αυτό είναι σχεδιασμένο ώστε να συλλέγει τα κόπρανα που βγαίνουν από τον αυλό. Είναι πλαστικό, και εφαρμόζεται στο σώμα του ασθενούς με μία αυτοκόλλητη βάση. Το σύστημα είναι ασφαλές. Σπάνια συμβαίνουν ατυχήματα με διαρροές, ειδικά φίλτρα στο πάνω μέρος του συστήματος δεν επιτρέπουν την εμφάνιση δυσοσμίας.

Οι κενώσεις, τα κόπρανα δηλαδή, θα αδειάζουν αυτόματα μέσα στο σακουλάκι. Η συχνότητα και η ποσότητα που παράγεται είναι σχετική με γεύματα αλλά και με την ανατομική θέση της στομίας. Θα σας δοθούν οδηγίες διατροφής, με διατροφικά στοιχεία που μπορεί να κάνουν την ροή μεγαλύτερη ή μικρότερη.

Θα μπορούν οι φίλοι μου να καταλάβουν ότι έχω ένα σακουλάκι;

Όχι. Εκτός βέβαια αν τους το πείτε. Κρύβεται απόλυτα κάτω από τα φυσιολογικά σας ρούχα. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερο ρουχισμό. Κατά πάσα πιθανότητα, έχετε σε κάποια φάση της ζωής σας γνωρίσει κάποιον ασθενή με κολοστομία, το οποίο ούτε το αντιληφθήκατε!

Που βρίσκεται η στομία πάνω στο σώμα μου;

Συνήθως σε ένα επίπεδο τμήμα της κοιλιάς σας. Συχνότερα στα κατώτερα μέρη της κοιλιακής χώρας, λίγο κάτω από το επίπεδο του ομφαλού. Η κολοστομία δημιουργείται συνήθως αριστερά, ενώ η ειλεοστομία δεξιά.

Εξοπλισμός κολοστομίας

 

Θα περιοριστώ στο τι μπορώ να κάνω στην καθημερινότητά μου;

Καθόλου. Συνεχίζεται την ζωή σας κανονικά. Υπάρχουν πλέον επαγγελματίες αθλητές, κολυμβητές, ακόμα και αθλητές body building με κολοστομίες. Μετά από την επούλωση των τραυμάτων του χειρουργείου, επιστρέφετε στην καθημερινότητά σας.

Θα επηρεαστεί η σεξουαλική μου ζωή;

Τους περισσότερους ασθενείς δεν τους επηρεάζει. Πολλοί ανησυχούν για το πώς θα αντιμετωπίσει την εμφάνισή τους ο άνθρωπός τους. Προβλήματα σωματικής εμφάνισης συνήθως ξεπερνιούνται μέσω ισχυρών ανθρώπινων δεσμών, με χρόνο και με υπομονή. Άλλωστε, το ίδιο συμβαίνει και σε περίπτωση ξαφνικής αύξησης τους βάρους μας, ή με την εμφάνιση κάποιας άσχημης ουλής μετά από τραυματισμό. Πέραν αυτού, υπάρχουν και πολλά γκρουπ υποστήριξης, τόσο σε συναντήσεις εβδομαδιαίες ή μηνιαίες, μέσω συλλόγων ασθενών ή σε ομάδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Υπάρχουν επιπλοκές μετά την διενέργεια μίας στομίας;

Υπάρχει η πιθανότητα να εμφανιστεί ερεθισμός του δέρματος λόγω των υδαρών κοπράνων. Αντιμετωπίζεται εύκολα με τοπικές φαρμακευτικές ουσίες. Μεγάλη απώλεια ή αύξηση βάρους μπορεί να επηρεάσει την λειτουργία της στομίας λόγω της αλλαγής της κοιλιακής χώρας. Ο κ. Πραματευτάκης συνεργάζεται στενά με εξειδικευμένες νοσηλεύτριες και ειδικούς αντιπροσώπους εταιρείων προϊόντων στομίας. Σε οποιαδήποτε περίπτωση εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα με την κολοστομία, κάποιο άτομο είναι κοντά να βοηθήσει.

 

Η ζωή με μία στομία δεν είναι τόσο δραματική όσο το φανταζόμαστε. Το σίγουρο είναι, ότι ο χειρουργός σας θα κάνει το καλύτερο δυνατό για την αποφυγή της διενέργειας αυτής. Οι καινούριες χειρουργικές τεχνικές και ο μοντέρνος εξοπλισμός έχουν ελαχιστοποιήσει τις ανάγκες διενέργειας στομιών. Παρ’όλα αυτά, αν χρειαστεί, ο ασθενής μπορεί να ζησει μια ζωή φυσιολογική και ενεργή από όλες τις απόψεις.

 

Τι είναι η νόσος του Crohn;


 

Η νόσος Crohn είναι μία χρόνια φλεγμονώδης νόσος η οποία μπορεί να επηρεάσει όλα τα τμήματα του πεπτικού σωλήνα. Παρ’όλο που μπορεί να νοσήσουν όλα τα τμήματα, πιο συχνά επηρεάζει το λεπτό έντερο (και πιο συγκεκριμένα το τελευταίο του τμήμα, τον τελικό ειλεό) αλλά και το παχύ έντερο (κόλο και ορθό).

Είναι μία χρόνια πάθηση η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορες φάσεις της ζωής ενός ανθρώπου και μπορεί επίσης να υποτροπιάσει σε διάφορες φάσεις. Διάφοροι ασθενείς έχουν περιόδους πολλών ετών, στις οποίες παραμένουν ελεύθεροι συμπτωμάτων. Είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς πότε θα υποτροπιάσει η νόσος ή πότε θα εμφανιστούν ξανά συμπτώματα.

Οι πιο κοινές φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου είναι η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, παθήσεις οι οποίες μάλιστα έχουν και αρκετά κοινά στοιχεία.

Ποιος μπορεί να επηρεαστεί από τη νόσο;

Άτομα οποιασδήποτε ηλικίας μπορεί να νοσήσουν, αλλά συχνότερα εμφανίζεται σε νεαρά άτομα και νέους ενήλικες, μεταξύ 16 και 35 ετών. Επηρεάζει άντρες και γυναίκες σε ανάλογα ποσοστά, και έχει μία τάση να εμφανίζεται συχνά σε οικογένειες με γνωστούς ασθενείς με νόσο Crohn. 20% των ανθρώπων που εμφανίζουν την νόσο έχουν συνήθως κάποιον συγγενή με κάποια μορφή χρόνιας φλεγμονώδους πάθησης.

 Τι προκαλεί την νόσο;

Η ακριβής αιτιολογία δεν είναι γνωστή. Οι περισσότερες θεωρίες επικεντρώνονται σε φλεγμονώδεις, ανοσολογικές ή βακτηριακές αιτίες. Η νόσος Crohn δεν είναι μεταδοτική, αλλά έχει μία τάση να εμφανίζεται σε συγγενείς ατόμων με την νόσο.

Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου;

Λόγω του ότι η νόσος μπορεί να προσβάλει οποιδήποτε τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα, τα συμπτώματα ποικίλλουν. Κοινά συμπτώματα είναι οι κολικοί του εντέρου, ο κοιλιακός πόνος, διάρροια, πυρετικά κύματα, απώλεια βάρους και φουσκώματα. Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις όπου οι ασθενείς δεν έχουν κανένα απολύτως σύμπτωμα. Περαιτέρω, μπορεί να προκαλέσει πρωκτικό άλγος, ραγάδες ή περιπρωκτικά συρίγγια και αρθριτικά συμπτώματα.

Πως θεραπεύεται η νόσος;

Αρχικά πάντα με φαρμακευτική αγωγή. Δεν υπάρχει τρόπος να θεραπευτεί τελείως η νόσος, αλλά φαρμακευτικά σκευάσματα μπορούν να θεραπεύσουν τα συμπτώματα. Σκοπός της αγωγής είναι να κρατήσουμε τον ασθενή μας χωρίς συμπτώματα για το μεγαλύτερο δυνατόν χρονικό διάστημα. Τα πιο κοινά σκευάσματα είναι τα κορτικοστεροειδή και διάφορα αντιφλεγμονώδη. Πέραν αυτών, χρησιμοποιούνται ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, όπως η αζαθιοπρίνη. Σε ασθενείς με πρωκτική νόσο, ιδιαίτερη χρήσιμη είναι η μετρονιδαζόλη, ένα αντιβιοτικό. Νεότερες κατηγορίες φαρμάκων με παράγοντες που ανταγωνίζονται το anti-TNF, είναι ιδιαίτερα χρήσιμες σε ασθενείς στους οποίους τα προηγούμενα φάρμακα δεν μπορούν πλέον να ελέγξουν την νόσο.

Πότε χρειάζεται χειρουργική παρέμβαση;

Σε περίπλοκες ή προχωρημένες περιπτώσεις, η χειρουργική παρέμβαση γίνεται αναγκαία. Σε περιπτώσεις οξέων επιπλοκών, όπως την απόφραξη του εντέρου ή την διάτρηση, μπορεί να χρειαστεί επείγουσα χειρουργική παρέμβαση. Λιγότερα επείγουσες ενδείξεις χειρουργείου είναι η δημιουργία συριγγίων (πόροι επικοινωνίας μεταξύ του εντέρου και του δέρματος, ή άλλων οργάνων), η δημιουργία αποστημάτων ή η επιμονή της νόσου παρά την φαρμακευτική θεραπεία.

Στους ασθενείς με νόσο Crohn, είναι πολύ σημαντικό η απόφαση για χειρουργείο να γίνεται την κατάλληλη στιγμή, με τον κατάλληλο τρόπο και μετά από συνεννόηση της ιατρικής ομάδας που παρακολουθεί τον ασθενή, με κύρια μέλη τον χειρουργό και τον γαστρεντερολόγο. Βιαστικά χειρουργεία ή χειρουργεία εκτός ενδείξεων μπορεί να προκαλέσουν επιπλοκές, οι οποίες στη συνέχεια επιβαρύνουν δυστυχώς τον ασθενή.

Κάποιοι αναφέρουν ότι η χειρουργική παρέμβαση πρέπει να αποφευχθεί με κάθε τρόπο. Ισχύει;

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση είναι πράγματι το πρώτο στάδιο θεραπείας που προτιμάται. Παρ’όλα αυτά πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι κάποια στιγμή θα χρειαστούν χειρουργείο μέχρι και το 75% των ασθενών με νόσο Crohn. Αποφυγή χειρουργικής παρέμβασης την χρονική στιγμή που χρειάζεται μπορεί να προκαλέσει σημαντικές επιπλοκές.

Η χειρουργική παρέμβαση δεν είναι πάντα πλήρως θεραπευτική. Σε περιπτώσεις που χρειάζεται εντερεκτομή, αφαίρεση δηλαδή κάποιου τμήματος του εντέρου, αυτό γίνεται όσο πιο περιορισμένα επιτρέπει η νόσος. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να χρειαστούν συμπληρωματικές χειρουργικές παρεμβάσεις. Σίγουρα πάντως, μία χειρουργική παρέμβαση ελευθερώνει τον ασθενή από τα συμπτώματα και βάζει την νόσο σε μία φάση «ηρεμίας».

Είναι πολύ σημαντικό κάθε ασθενής με νόσο Crohn να παρακολουθείται από έναν γαστρεντερολόγο και έναν χειρουργό οι οποίοι είναι εξειδικευμένοι στο φλεγμονώδη εντερικά νοσήματα.

Τι είναι η Ελκώδης Κολίτιδα;


 

Η ελκώδης κολίτιδα (ΕΚ) είναι μία φλεγμονώδης νόσος του εσωτερικού τοιχώματος (βλεννογόνου) του παχέος εντέρου (κόλον και ορθό). Τα συμπτώματα της νόσου συμπεριλαμβάνουν αιμορραγία από τον πρωκτό, διάρροιες, κοιλιακές «κράμπες», απώλεια βάρους και πυρετός. Πέραν αυτού, ασθενείς οι οποίοι πάσχουν με ενεργή ελκώδη κολίτιδα για πολλά χρόνια έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου. Η ακριβής αιτιολογία της ΕΚ παραμένει άγνωστη.

Πως θεραπεύεται η Ελκώδης Κολίτιδα;

Η αρχική θεραπεία είναι φαρμακευτική, και συμπεριλαμβάνει συνήθως αντιφλεγμονώδη (όπως το αμινοσαλικυλικό οξύ). Αν αποτύχουν, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κορτιζόνη για κάποιο βραχύ χρονικό διάστημα (μακροχρόνια χρήση μπορεί να εμφανίσει σημαντικές επιπλοκές). Αν η κορτιζόνη αποτύχει θεραπευτικά, κάποιες ανοσοενεργές ουσίες (immunomodulators) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για νόσο η οποία δεν χρήζει νοσηλείας σε νοσοκομείο. Για την διατήρηση της νόσου, αμινοσαλικυλικά & immunomodulators χρησιμοποιούνται μακροχρονίως. «Εξάρσεις» της νόσου αντιμετωπίζονται με αύξηση της δόσης της φαρμακευτικής αγωγής ή προσθήκη κορτιζόνης. Πολλές φορές είναι αναγκαία η εισαγωγή του ασθενούς στο νοσοκομείο για να «ξεκουραστεί» το έντερο και να χορηγηθεί αγωγή ενδοφλεβίως.

Πότε χρειάζεται χειρουργική παρέμβαση;

Το χειρουργείο έχει συνήθως ένδειξη όταν παρουσιαστούν σοβαρές επιπλοκές της ΕΚ, ή όταν αυτές θέτουν σε κίνδυνο ακόμα και την ζωή του ασθενούς, όπως πχ η μαζική αιμορραγία, διάτρηση του παχέος εντέρου ή βαριά λοίμωξη. Επίσης, χειρουργική παρέμβαση μπορεί να χρειαστεί σε ασθενείς με χρόνια ΕΚ η οποία πλέον δεν απαντάει στην φαρμακευτική αγωγή. Συχνά η ιατρική ομάδα που αντιμετωπίζει τον ασθενή εξαντλεί τις δυνατότητες φαρμακευτικής αντιμετώπισης, πριν προχωρήσει σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Επίσης, ασθενείς που πάσχουν πολλά χρόνια μπορεί να είναι υποψήφιοι για αφαίρεση του παχέος εντέρου, λόγω του αυξημένου κινδύνου δημιουργίας καρκίνου. Συχνά αυτοί οι ασθενείς παρακολουθούνται στενά με κολονοσκοπήσεις και βιοψίες, κι αν/όταν εμφανιστούν προκαρκινικές βλάβες, τους προτείνεται χειρουργική αντιμετώπιση.

Τι χειρουργικές επιλογές υπάρχουν;

Ιστορικά, η επέμβαση που συστηνόταν για την αντιμετώπιση της ΕΚ ήταν η πρωκτοκολεκτομή, η αφαίρεση δηλαδή όλου του κόλου, ορθού και πρωκτού. Αυτή η επέμβαση εκμηδενίζει τον κίνδυνο επανεμφάνισης της νόσου. Βέβαια, δημιουργεί την ανάγκη μίας τελικής ειλεοστομίας (λεπτομέρειες για τις στομίες μπορείτε να διαβάσετε σε άλλο σημείο της ιστοσελίδας).

Μερικοί ασθενείς προτιμούν την επιλογή της υφολικής κολεκτομής, της αφαίρεσης δηλαδή μόνο του κόλου, διατηρώντας το ορθό και τον πρωκτό και δημιουργώντας μία ειλεοορθική αναστόμωση (ένωση του λεπτού εντέρου με το ορθό). Αυτό διατηρεί την εγκράτεια του ασθενούς και την συνέχεια του γαστρεντερικού σωλήνα, αλλά παραμένει ο κίνδυνος φλεγμονής του ορθού με συχνές διαρροϊκές κενώσεις και πυρετό.

Η προτεινόμενη πλέον επέμβαση για την θεραπεία της ΕΚ είναι η ολική κολεκτομή με ειλεοπρωκτική αναστόμωση με pouch. Σε αυτή την επέμβαση αφαιρείται όλο το κόλο και το ορθό, διατηρείται όμως το πρωκτικό κανάλι. Η παρουσία του ορθού αντικαθίσταται από λεπτό έντερο, το οποίο δημιουργεί την μορφή ενός σάκου (pouch). Το pouch αυτό αναστομώνεται με τον πρωκτικό σωλήνα. Το pouch δρα ως ρεζερβουάρ, το οποίο κρατάει μία συγκεκριμένη ποσότητα κοπράνων και μειώνει την συχνότητα των κενώσεων. Μέσω της επέμβασης αυτής διατηρείται η συνέχεια του γαστρεντερικού σωλήνα, παρ’όλα αυτά οι ασθενείς έχουν 5-10 κενώσεις την ημέρα.

Μέσω της δημιουργίας του pouch εξαφανίζουμε τον κίνδυνο υποτροπών της ΕΚ και επιτρέπουμε στον ασθενή να έχει μία φυσιολογική εντερική ζωή. Το pouch βέβαια μπορεί να εμφανίσει φλεγμονές (pouchίτιδα) η οποία αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά. Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών, η λειτουργία του pouch αποτυγχάνει και μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθεί. Σε περίπτωση αφαίρεσης του pouch, μία από τις επιλογές είναι η δημιουργία τελικής μόνιμης ειλεοστομίας.

Η τελική ειλεοστομία δεν σημαίνει βέβαια ότι ο ασθενής έχει συνεχώς την ανάγκη να αδειάζει τον σάκο της στομίας. Υπάρχουν και «εγκρατείς» ειλεοστομίες, όπως η Brooke, ή ακόμα νεώτερα η BCIR (continent intestinal reservoir). Ο σκοπός της ιστοσελίδας ξεπερνάει την επεξήγηση αυτών των στομιών, αλλά είναι κάτι που θα συζητήσετε αναλυτικά με τον χειρουργό σας.

Ποια επέμβαση ή θεραπεία είναι η καλύτερη;

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η ΕΚ, όπως και κάθε χρόνια νόσος, απαιτεί εξατομικευμένη αντιμετώπιση σε κάθε ασθενή ξεχωριστά. Κάθε επιλογή έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Η επιλογή της σωστής αντιμετώπισης πρέπει να συζητηθεί αναλυτικά μεταξύ χειρουργού και ασθενούς, ώστε να ακολουθηθεί ο δρόμος που προσφέρει στον ασθενή την καλύτερη ποιότητα ζωής.

Εκκολπωμάτωση


 

Η εκκολπωμάτωση του παχέος εντέρου είναι μία νόσος πολύ συχνή, η οποία εμφανίζεται περίπου στο 50% των ατόμων έως την ηλικία των 60, και ίσως και σε ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό πάνω από αυτή την ηλικία. Λίγα από αυτά τα άτομα όμως θα εκφράσουν συμπτώματα, κι ακόμα λιγότερα από αυτά θα χρειαστούν οπωσδήποτε χειρουργική παρέμβαση.

Τι είναι τα εκκολπώματα;

Τα εκκολπώματα είναι μικροί «σάκοι» που αναπτύσσονται στο τοίχωμα του παχέος εντέρου, συνήθως στο αριστερό κόλο και το σιγμοειδές, αλλά μπορεί να εμφανιστούν και σε όλο το μήκος του παχέος εντέρου. Ως εκκολπωμάτωση περιγράφουμε την παρουσία εκκολπωμάτων στο έντερο, ενώ ως εκκολπωματίτιδα την οξεία φλεγμονή αυτών των εκκολπωμάτων.

Εκκολπώματα σιγμοειδούς όπως φαίνονται κατά την κολονοσκόπηση

Ποια είναι τα συμπτώματα της εκκολπωμάτωσης;

Η νόσος στην πιο απλή της μορφή, δεν προκαλεί συμπτώματα. Τα συμπτώματα σχετίζονται με τις επιπλοκές της νόσου, όπως την εκκολπωματίτιδα ή την αιμορραγία. Μάλιστα, η παρουσία εκκολπωμάτων μπορεί και να προκαλέσει σημαντική αιμορραγία από το παχύ έντερο.

Η εκκολπωματίτιδα, η φλεγμονή δηλαδή των σάκων αυτών, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα σαν τα παρακάτω : κοιλιακό πόνο (κυρίως στην κάτω αριστερή μεριά της κοιλιάς), πυρετό, και αλλαγή στις «συνήθειες» του εντέρου. Σε περίπτωση σοβαρών επιπλοκών της νόσου, όπως την διάτρηση, την δημιουργία αποστήματος ή και συριγγίου, τα συμπτώματα είναι πολύ πιο έντονα με υψηλούς πυρετούς και έντονο κοιλιακό άλγος με σύσπαση, την λεγόμενη περιτονίτιδα.

Για ποιο λόγο δημιουργούνται εκκολπώματα;

Η δημιουργία των εκκολπωμάτων σχετίζεται με την ποιότητα των τροφών μας και το δυτικό «lifestyle». Η χαμηλή σε φυτικές ίνες δίαιτα προκαλεί χρόνια αυξημένη πίεση στα τοιχώματα του παχέος εντέρου, με αποτέλεσμα την δημιουργία των εκκολπωμάτων.

Θεραπεύεται η εκκολπωμάτωση;

Εφόσον τα εκκολπώματα δημιουργηθούν, είναι δύσκολο να εξαφανιστούν. Αυτό που μπορεί να προσέξει κάποιος, είναι να ελλατώσει τις πιθανότητες δημιουργίας τους, ή να αποφύγει επιπλοκές σε περίπτωση που έχουν ήδη δημιουργηθεί. Η αύξηση της ποσότητας φυτικών ινών (λαχανικά, σπόροι, όσπρια) και ο περιορισμός συγκεκριμένων τροφικών στοιχείων μειώνει την ενδοαυλική πίεση στο παχύ έντερο και μειώνει τις πιθανότητες επιπλοκών.

Σε περίπτωση εκκολπωματίτιδας τι πρέπει να κάνω;

Από την στιγμή που πλέον μιλάμε για μία οξεία φλεγμονή, η αντιμετώπιση είναι τελείως διαφορετική. Ελαφρά επεισόδια μπορούν να αντιμετωπιστούν ακόμα και στο σπίτι με αντιβιοτικά, περιορισμό στην σίτιση και ίσως κάποιο καθαρτικό. Ποιο βαριές περιπτώσεις χρειάζονται εισαγωγή στο νοσοκομείο, ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών και ορών. Όπως και να έχει, σε περίπτωση ανάλογων συμπτωμάτων, πρέπει οπωσδήποτε να εξεταστείτε από κάποιον ειδικό για να γίνει σωστή διάγνωση και εκτίμηση της βαρύτητας των συμπτωμάτων.

Σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται χειρουργική παρέμβαση;

Σε οξεία φάση, επεισόδια εκκολπωματίτιδας που δεν υποχωρούν συντηρητικά ή που προκαλούν σοβαρές επιπλοκές, πρέπει να χειρουργηθούν άμεσα. Στο 99% βέβαια των περιπτώσεων, πάντα προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε το επεισόδιο συντηρητικά. Τι γίνεται βέβαια όταν κάποιος έχει επαναλαμβανόμενα επεισόδια εκκολπωματίτιδας; Πρέπει να χειρουργηθεί; Τα στοιχεία εδώ παγκοσμίως δεν είναι ξεκάθαρα. Υπάρχουν διάφορα πρωτόκολλα αντιμετώπισης των ασθενών με επαναλαμβανόμενα επεισόδια εκκολπωματίτιδας, τα οποία βασίζονται είτε στην συχνότητα, είτε στην βαρύτητα των επεισοδίων. Ανάλυση αυτών των πρωτοκόλλων σε αυτό το σημείο είναι υπερβολή. Ο κ. Πραματευτάκης συνηθίζει να παίρνει ένα αναλυτικό ιστορικό του ασθενούς με επαναλαμβανόμενα επεισόδια εκκολπωματίτιδας, και η θεραπεία γίνεται στοχευμένα και εξατομικευμένα σε κάθε ασθενή.

Τι συμπεριλαμβάνει η επέμβαση; Μπορεί να γίνει και λαπαροσκοπικά;

Χειρουργικά αφαιρείται το τμήμα του παχέος εντέρου που φέρει τα εκκολπώματα (κολεκτομή) και στη συνέχεια γίνεται μία αναστόμωση, δηλαδή ένωση του εντέρου πριν και μετά, ώστε να αποκατασταθεί η συνέχεια του γαστρεντερικού σωλήνα. Ο κ. Πραματευτάκης προτιμάει την λαπαροσκοπική προσέγγιση σε όλες τις επεμβάσεις που κάνει για το παχύ έντερο, όπως και της κολεκτομής για εκκολπωμάτωση.

Θα χρειαστεί κολοστομία μετά την επέμβαση;

Μόνο σε περιπτώσεις πολύ βαριάς φλεγμονής και επεμβάσεων που γίνονται επειγόντως, μπορεί να θεωρηθεί η αναστόμωση ανασφαλής και να γίνει μία κολοστομία, την οποία την «κλείνουμε» μετά από 3 με 4 μήνες. Σε περίπτωση προγραμματισμένης επέμβασης πάντα γίνεται αναστόμωση του εντέρου και αποφεύγεται η διενέργεια κολοστομίας. Γι’αυτό και συμβουλεύουμε όλους τους ασθενείς που έχουν περάσει ένα ή δύο επεισόδια εκκολπωματίτιδας, να ενημερώνονται για τις εξετάσεις που πρέπει να γίνουν και ποιες αλλαγές δίαιτας πρέπει να προσέξουν, ώστε είτε να αποφύγουν το χειρουργείο, είτε να χειρουργηθούν όταν η νόσος προκαλεί ήδη έντονα συμπτώματα, αλλά χωρίς οξεία φλεγμονή.

Τι είναι η δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους;


 

Για τους περισσότερους από εμάς, το να πάμε στην τουαλέτα και να κάνουμε μία φυσιολογική κένωση του εντέρου μας είναι μία αυτόματη, αυτονόητη διαδικασία. Για κάποια άτομα όμως, η διαδικασία αυτή είναι δύσκολη και επίπονη. Συμπτώματα δυσλειτουργίας του πυελικού εδάφους συμπεριλαμβάνουν την δυσκοιλιότητα και το συναίσθημα ατελούς κένωσης του ορθού κατά την διάρκεια της αφόδευσης. Η ατελής κένωση δίνει το συναίσθημα ότι κάποιος πρέπει να πάει στην τουαλέτα πολλές φορές μέσα σε μικρό διάστημα, ακόμα κι αν υπάρχει μηδενικό αποτέλεσμα στις περισσότερες από αυτές τις προσπάθειες. Πέραν αυτού, υπολείμματα κοπράνων μέσα στο ορθό μπορεί να «γλιστρήσουν» έξω από τον πρωκτό, προκαλώντας συμπτώματα ανάλογα της ακράτειας με λέρωμα του εσώρουχου ή των ρούχων, συμπτώματα αρκετά δύσκολα για τον ασθενή.

Η φυσιολογική διαδικασία της αφόδευσης (της εκκένωσης δηλαδή του ορθού από τα κόπρανα) απαιτεί την συνεργασία διαφόρων μυϊκών ομάδων και μυών. Το πυελικό έδαφος αποτελείται από διάφορους μύες που συγκρατούν το ορθό σαν μία αιώρα. Όταν κάποιο άτομο προσπαθεί να προκαλέσει μία κένωση, οι μύες αυτοί χαλαρώνουν ώστε να «ανοίξει» το ορθό. Κατά την διάρκεια της χαλάρωσης των μυών του πυελικού εδάφους, οι μύες της κοιλιάς συσπώνται για να αυξήσουν την πίεση προς τα κάτω. Σε άτομα με δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους, υπάρχει μία κακή συνεργασία μεταξύ αυτών των μυών. Συχνά συσπώνται οι μύες του πυελικού εδάφους, αντί να χαλαρώνουν. Το αποτέλεσμα είναι ανάλογο με το να πιέζουμε μία κλειστή πόρτα, είναι αδύνατον δηλαδή να περάσουν τα κόπρανα μέσα από το ορθό.

Πως μπορεί να διαγνωσθεί αυτή η δυσλειτουργία;

Το πιο σημαντικό στην υποψία δυσλειτουργίας του πυελικού εδάφους, είναι ένα καλό αναλυτικό ιστορικό του ασθενούς. Αναλύουμε τα συμπτώματα, το χρονικό διάστημα, ιστορικό φυσικού ή συναισθηματικού τραύματος και άλλα παθολογικά προβλήματα. Επίσης σημαντικό είναι το γυναικολογικό ιστορικό. Στη συνέχεια γίνεται μία λεπτομερής εξέταση του ορθοπρωκτικού σωλήνα, για να διαγνωσθούν πιθανά ψηλαφητά προβλήματα.

Το αφοδευσιογράφημα είναι μία από τις εξειδικευμένες εξετάσεις που χρησιμοποιούμε για να αναλύσουμε την λειτουργία του πυελικού εδάφους. Στον ασθενή γίνεται ένα κλύσμα με υγρό το οποίο είναι ακτινοσκιερό (διακρίνεται δηλαδή στις ακτινογραφίες) και παχύρευστο. Στη συνέχεια, ζητείται από τον ασθενή να προκαλέσει μία κένωση και όλη η διαδικασία παρακολουθείται από ένα ειδικό μηχάνημα ακτίνων Χ. Όταν δεν υπάρχει δυσλειτουργία, το πυελικό έδαφος χαλαρώνει εύκολα και επιτρέπει την έξοδο του σκιαστικού από το ορθό. Σε περίπτωση δυσλειτουργίας, η εξέταση δείχνει πιο τμήμα του ορθοπρωκτικού σωλήνα έχει το πρόβλημα.

Το αφοδευσιογράφημα δίνει πληροφορίες και για άλλες παθήσεις. Μπορεί να παρουσιάσει μία πρόπτωση (όταν δηλαδή το ορθό διπλώνει πάνω στον εαυτό του), ή μία ορθοκήλη (πρόπτωση δηλαδή του ορθού προς τον κόλπο. Η ορθοκήλη βέβαια συχνά δεν επηρεάζει το πέρασμα των κοπράνων, αλλά υπάρχει περίπτωση μία ποσότητα κοπράνων να «παγιδευτεί» μέσα στην ορθοκήλη με αποτέλεσμα συμπτώματα ατελούς κένωσης.

Επίσης, το διορθικό υπερηχογράφημα βοηθάει στην διάγνωση παθήσεων του πυελικού εδάφους. Στο διορθικό υπερηχογράφημα, μία λεπτή κεφαλή υπερήχων εισέρχεται στον πρωκτό και δίνει μία τρισδιάστατη εικόνα των μυών του πρωκτού και του πυελικού εδάφους. Επειδή η εξέταση είναι δυναμική, ο ασθενής μπορεί να προκαλέσει σύσπαση των μυών κατά την εξέταση και ο χειρουργός να εκτιμήσει την δομή τους και την λειτουργικότητά τους.

Υπάρχει τρόπος να αντιμετωπιστεί αυτή η δυσλειτουργία;

Το βασικότερο βήμα στην αντιμετώπιση της δυσλειτουργίας είναι η αναγνώριση του προβλήματος που οδηγεί σε αυτή, μέσω σωστού ιστορικού και ανάλυσης των συμπτωμάτων. Δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπουμε ασθενείς με μη σαφές ιστορικό δυσλειτουργίας του ορθοπρωκτικού σωλήνα να υποβάλλονται σε διάφορες επεμβάσεις «αιμορροΐδων, συριγγίων ή ραγάδων», με μηδενικό βέβαια αποτέλεσμα όσον αφορά στα συμπτώματά τους.

Για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων χρειάζεται μία εξειδικευμένη ομάδα αποτελούμενη συνήθως από εξειδικευμένο χειρουργό, γαστρεντερολόγο, ακτινολόγο και ψυχολόγο. Σε περίπτωση μη-χαλάρωσης των μυών, υπάρχουν ειδικές θεραπείες με τις οποίες ο ασθενής βοηθείται να βελτιώσει το συναίσθημα του ορθοπρωκτικού σωλήνα και να βελτιώσει την λειτουργία των μυϊκών ομάδων. Διάφορες τεχνικές χρησιμοποιούνται, σε ένα πρόγραμμα που ονομάζεται biofeedback. Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών βελτιώνει την λειτουργία των κενώσεών του με αυτές και μόνο τις ασκήσεις.

Παθήσεις οι οποίες αναγνωρίζονται στο αφοδευσιογράφημα ή το διορθικό υπερηχογράφημα, όπως η πρόπτωση ή η ορθοκήλη, μπορούν να αντιμετωπιστούν με ειδικές χειρουργικές επεμβάσεις.

Τι είναι η ορθοκήλη;


 

Η ορθοκήλη είναι μία πρόπτωση του πρόσθιου τοιχώματος του ορθού προς τον κόλπο. Το τοίχωμα του ορθού μπορεί να γίνει λεπτό και αδύναμο, με αποτέλεσμα την πρόπτωσή του προς τον κόλπο όταν πιέζουμε προς τα κάτω για την αφόδευση. Η ορθοκήλη παρουσιάζεται στις γυναίκες, όπου το πρόσθιο τοίχωμα του ορθού βρίσκεται σε άμεση επαφή με το οπίσθιο τοίχωμα του κόλπου. Η περιοχή μεταξύ των δύο αυτών τοιχωμάτων ονομάζεται «ορθοκολπικό διάφραγμα», και είναι μία περιοχή η οποία μπορεί να εξασθενίσει στις γυναίκες για διάφορους λόγους. Το ορθό δεν είναι το μόνο όργανο το οποίο μπορεί να «πιέσει» προς τον κόλπο. Το ίδιο μπορεί να κάνει και η ουροδόχος κύστη, προκαλώντας την κυστεοκήλη. Στην περίπτωση που έλικες λεπτού εντέρου πιέζουν τον κόλπο από ψηλά, δημιουργείται η εντεροκήλη. Και άνδρες ασθενείς μπορεί να δημιουργήσουν ορθοκήλη, αλλά είναι αρκετά σπάνιο και, βέβαια, όχι προς τον κόλπο (ο οποίος δεν υπάρχει) αλλά προς το περίνεο.

Η ορθοκήλη μπορεί να παρουσιαστεί μόνη της, χωρίς συνοδές παθήσεις. Αρκετές φορές παρουσιάζεται ως μέρος μιας γενικευμένης αδυναμίας του πυελικού εδάφους, και μπορεί να συνυπάρξει με κυστεοκήλη, ουρηθροκήλη ή εντεροκήλη, με πρόπτωση ορθού ή ακόμα και ακράτεια ούρων ή κοπράνων.

Τι προκαλεί την ορθοκήλη;

Τα κύρια αίτια είναι αδυναμία του ορθοκολπικού διαφράγματος και εξασθένιση του πυελικού εδάφους. Διάφοροι παράγοντες μπορεί να συντελέσουν στην δημιουργία μίας ορθοκήλης : τραυματισμός κατά τον τοκετό (παρατεταμένος ή δύσκολος τοκετός, χρήση εργαλείων κατά τον τοκετό, περινεϊκό τραύμα, περινεοτομή προς το ορθό ή τους σφιγκτήρες). Επίσης, χρόνια δυσκολία κατά τις κενώσεις ή ιστορικό υστερεκτομής μπορεί να συμβάλλουν στην δημιουργία ορθοκήλης. Τις περισσότερες φορές βλέπουμε τα συμπτώματα να χειροτερεύουν καθώς αυξάνεται η ηλικία, αλλά σε σπανιότερες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί και σε νεαρές γυναίκες που δεν έχουν γεννήσει.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Αρκετές γυναίκες δημιουργούν ορθοκήλες, μόνο ένα μικρό ποσοστό όμως έχουν συμπτώματα από αυτές. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι είτε «ορθοπρωκτικά», είτε «κολπικά». Τα κολπικά συμπτώματα συμπεριλαμβάνουν συναίσθημα φουσκώματος στον κόλπο, πόνο κατά την σεξουαλική επαφή, ή ακόμα και πρόπτωση ιστού έξω από τον κόλπο. Κολπική αιμορραγία μπορεί να εμφανιστεί σε περίπτωση που ο βλεννογόνος που καλύπτει την ορθοκήλη έχει ερεθιστεί. Ορθοπρωκτικά συμπτώματα συμπεριλαμβάνουν δυσκοιλιότητα, και συγκεκριμένα δύσκολη αφόδευση με ιδιαίτερα έντονη προσπάθεια. Κατά την πίεση για την κένωση μπορεί να παρουσιαστεί μια προεξοχή προς τον κόλπο. Κάποιες γυναίκες θεωρούν ότι το να πιέσουν το οπίσθιο τοίχωμα του κόλπου ή το περίνεο κατά την αφόδευση τις βοηθάει στην κένωση. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί η ασθενής να νιώσει την ανάγκη να επιστρέψει άμεσα στην τουαλέτα, αφού έχει ολοκληρώσει την διαδικασία αφόδευσης. Ο λόγος είναι ότι μία μικρή ποσότητα κοπράνων παγιδεύεται μέσα στον σάκο της ορθοκήλης, και μόλις η ασθενής σηκωθεί από την τουαλέτα, αυτή η ποσότητα επιστρέφει μέσα στο ορθό και δημιουργεί το συναίσθημα ανάγκης για αφόδευση. Σε κάποιες επίσης περιπτώσεις, μπορεί να συνυπάρξει ένα συναίσθημα πίεσης ή μπουκώματος μέσα στην πύελο, αλλά αυτό μπορεί βέβαια να έχει διάφορες αιτίες.

Πως μπορεί να διαγνωσθεί η ορθοκήλη;

Τις περισσότερες φορές η ορθοκήλη μπορεί να διαγνωσθεί από μία απλή κλινική δακτυλική εξέταση του ορθοπρωκτικού σωλήνα. Το να βρεθεί βέβαια σε τι βαθμό προκαλεί συμπτώματα μία ορθοκήλη, είναι πιο περίπλοκο. Μία πιο λεπτομερής μέθοδος εκτίμησης της ορθοκήλης είναι το αφοδευσιογράφημα, μία εξειδικευμένη ακτινογραφία με σκιαστικό που δείχνει δυναμικά την λειτουργικότητα του ορθοπρωκτικού σωλήνα, το μέγεθος της ορθοκήλης και το αν το ορθό αδειάζει εντελώς κατά την αφόδευση.

Πότε πρέπει να θεραπευθεί μία ορθοκήλη;

Αυτό εξαρτάται από τον βαθμό των συμπτωμάτων που προκαλεί. Χρειάζεται ένα αναλυτικό ιστορικό από ιατρό εξειδικευμένο στις παθήσεις της περιοχής αυτής, όπως είναι ο κ. Πραματευτάκης. Μαζί ιατρός και ασθενής θα αποφασίσουν αν τα συμπτώματα είναι αρκετά σημαντικά, πόσο επηρεάζουν την καθημερινότητα του ασθενούς και αν πρέπει να θεραπευθούν.

Τι  τρόποι αντιμετώπισης υπάρχουν;

Σε γενικές γραμμές, πρέπει η ασθενής να αποφεύγει την δυσκοιλιότητα μέσω αυξημένων ποσοστών φυτικών ινών στην διατροφή της και πίνοντας αρκετά υγρά. Αν αυτό δεν είναι αρκετό, υπάρχουν τόσο συντηρητικές, όσο και χειρουργικές θεραπείες.

Πως μπορώ λοιπόν να το αντιμετωπίσω συντηρητικά;

Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται ένα πρόγραμμα χειρισμού της εντερικής λειτουργίας. Πολλοί ασθενείς ταλαιπωριούνται για χρόνια από τα συμπτώματα μίας ορθοκήλης. Το έντερο αποκτάει κάποιες συνήθειες, τις οποίες η ασθενής πρέπει να αποβάλλει. Περίπου όπως όταν κάνουμε reset σε έναν υπολογιστή. Αρχικά προτείνεται δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες και τουλάχιστον 7-8 ποτήρια υγρών την ημέρα. Οι ίνες δρουν σαν σφουγγάρι, απορροφούν υγρά, με αποτέλεσμα οι ποσότητες υγρών που «ταξιδεύουν» μέσα στο παχύ έντερο να είναι μικρότερες. Ως αποτέλεσμα, τα κόπρανα είναι μεγαλύτερα, σχηματισμένα, πιο μαλακά και ευκολότερο να απομακρυνθούν κατά την αφόδευση. Επίσης, μπορεί να προστεθεί κάποιο ήπιο καθαρτικό.

Αποφύγετε να κάθεστε στην τουαλέτα για πολλή ώρα, και μειώστε την ένταση της πίεσης κατά την αφόδευση. Αν δεν μπορείτε να ολοκληρώσετε την διαδικασία κένωσης, σηκωθείτε από την τουαλέτα και επιστρέψτε αργότερα. Μερικές φορές βοηθάει όταν η γυναίκα πιέζει ελαφρά το οπίσθιο τοίχωμα του κόλπου, έτσι ώστε να «ανατάξει» την κήλη κατά την αφόδευση. Επίσης, ήπια πίεση στο περίνεο μπορεί να έχει παρόμοιο αποτέλεσμα. Κάποιοι ασθενείς προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τα δάκτυλά τους για να αφαιρέσουν τα κόπρανα από το ορθό… δεν είναι καλή ιδέα όμως. Έτσι μπορεί να τραυματιστεί ο βλεννογόνος του ορθού με αποτέλεσμα πληγές ή αιμορραγία.

Κι αν η συντηρητική αντιμετώπιση αποτύχει;

Σε αυτές τις περιπτώσεις προχωρούμε σε χειρουργική αποκατάσταση της ορθοκήλης. Υπάρχουν διάφορες τεχνικές για αυτό, με προσπέλαση είτε διακολπικά, είτε μέσω του περινέου, είτε ενδοκοιλιακά. Η ιδανικότερη τεχνική για κάθε περίπτωση εξαρτάται από το ατομικό ιστορικό, συνοδές παθήσεις και τον σωματότυπο.

Ποια ιατρική ειδικότητα λοιπόν είναι η σωστότερη για την αντιμετώπιση του προβλήματος;

Το περίνεο και το πυελικό έδαφος είναι μία ανατομική περιοχή «παρεξηγημένη», λόγω του ότι εμπλέκονται πάνω από μία χειρουργικές ειδικότητες. Στην περίπτωση της ορθοκήλης, εμπλέκονται τόσο χειρουργοί εξειδικευμένοι στις παθήσεις του πρωκτού, όσο και γυναικολόγοι. Συνήθως καθοδηγούμαστε από τον χαρακτήρα των συμπτωμάτων. Αν τα συμπτώματα είναι περισσότερο «κολπικά», τότε αντιμετωπίζονται από τους γυναικολόγους, σε περίπτωση που τα συμπτώματα είναι «ορθοπρωκτικά» με δυσκοιλιότητα, πίεση κατά τις κενώσεις κτλ, τότε αντιμετωπίζεται από χειρουργούς. Σε περιπτώσεις περίπλοκες, όπου συνυπάρχουν συμπτώματα από διάφορα ανατομικά συστήματα, χρειάζεται η συνεργασία μεταξύ ειδικοτήτων στο χειρουργείο για την σωστή αντιμετώπιση αυτών. Ο κ. Πραματευτάκης, λόγω της περιπλοκότητας των περιστατικών που αντιμετωπίζει, συχνά συνεργάζεται στο χειρουργείο με ουρολόγους ή γυναικολόγους, με σκοπό την κάλλιστη έκβαση της επέμβασης.

Τι είναι η ακράτεια;


 

Ως ακράτεια ορίζουμε την περιορισμένη ικανότητα ή την ανικανότητα κάποιου να είναι εγκρατής σε αέρια ή κόπρανα. Η βαρύτητά της έχει διακυμάνσεις, από την απλή απώλεια αερίων κάποιες ημέρες της εβδομάδος έως την πλήρη απώλεια ελέγχου σε στερεά ή υγρά κόπρανα. Η ακράτεια δεν είναι σπάνιο νόσημα, αλλά πολύ συχνά οι ασθενείς αποφεύγουν να το συζητούν λόγω ντροπής ή αμηχανίας. Το αποτέλεσμα, πολλές φορές, είναι η ποιότητα ζωής του ασθενούς να επηρεαστεί πολύ σημαντικά… υπάρχουν ασθενείς που λόγω της ακράτειάς τους δεν βγαίνουν καν από το σπίτι, ή περιορίζουν σημαντικά τις κοινωνικές τους εξόδους. Υπάρχει, επίσης, μία «ιστορική» άποψη ότι η ακράτεια δεν θεραπεύεται, και το έντερο «απλώς λειτουργεί έτσι». Ο ασθενής σαφώς και αναρωτιέται : «Έτσι θα είναι η ζωή μου από εδώ και πέρα;». Η απάντηση βεβαίως είναι: Όχι.

Τι προκαλεί την ακράτεια;

Τα συχνότερα αίτια της ακράτειας είναι :

  • Κακώσεις κατά τον τοκετό
  • Τραυματισμός των μυϊκών ομάδων του πρωκτού
  • Απώλεια μυϊκής δύναμης λόγω ηλικίας
  • Ορθοκήλες ή πρόπτωση ορθού

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους μπορεί να εμφανιστεί ακράτεια. Το συχνότερο είναι κακώσεις κατά την διάρκεια του τοκετού, όπου γίνεται μία ρήξη των πρωκτικών μυών. Επίσης, μπορεί να γίνει τραυματισμός των νεύρων που νευρώνουν τους μυς αυτούς. Συχνά, αυτές οι κακώσεις γίνονται αντιληπτές άμεσα κατά τον τοκετό, άλλες φορές όμως μπορεί να μην προκαλέσουν άμεσα προβλήματα, και να γίνουν αντιληπτές όταν προκαλέσουν προβλήματα, πολλά χρόνια μετά.

Επεμβάσεις στην περιοχή του πρωκτού ή τραυματισμός των ιστών που περιβάλλουν τον πρωκτό μπορεί επίσης να επηρεάσουν τους πρωκτικούς μυς και να επηρεάσουν την εγκράτεια. Κάποια άτομα παρατηρούν απώλεια ισχύος των μυών καθώς μεγαλώνουν σε ηλικία. Σε γενικές γραμμές, ένα ελάχιστο πρόβλημα σε νέα ηλικία το οποίο μας επηρεάζει ελάχιστα, μπορεί μεγαλώνοντας να επιδεινωθεί και να επηρεάσει την ποιότητα ζωής σημαντικά.

Κάποιες φορές, η διάρροια μπορεί να δώσει σε κάποιον το συναίσθημα της ακράτειας λόγω της συχνής παρουσίας υγρών κοπράνων στο κατώτερο μέρος του παχέος εντέρου και του ορθού. Αυτό είναι ένα διαφορετικό σύμπτωμα, το οποίο όμως πρέπει επίσης να διερευνηθεί. Αν η διάρροιες αυτές εμφανίζονται και με αιμορραγία, ακόμα και σε μικρές ποσότητες, πρέπει οπωσδήποτε αυτό να διερευνηθεί. Τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε φλεγμονή του ορθού ή του εντέρου, σε χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα ή ακόμα και σε όγκους του ορθού. Όλες οι παραπάνω παθήσεις χρειάζονται διερεύνηση από κάποιον ειδικό.

Πως γίνεται η διερεύνηση για το ακριβές αίτιο της ακράτειας;

Αρχικά, γίνεται μία λεπτομερής συζήτηση στο ιατρείο, μέσω της οποίας καθορίζεται το «στάδιο» της ακράτειας και το πόσο επηρεάζεται η ποιότητα ζωής και η καθημερινότητα. Τα περισσότερα στοιχεία για την αιτιολογία της ακράτειας βρίσκονται στο ιστορικό του ασθενούς. Για παράδειγμα, ο αριθμός των τοκετών και το αν ήταν φυσιολογικοί ή με Καισαρική, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο. Πολλαπλές εγκυμοσύνες, νεογνά μεγάλου βάρους, χρήση μαιευτικών εργαλείων ή ιστορικό επισιοτομών συχνά συμβάλλουν σε νευρικές ή μυϊκές κακώσεις κατά τον τοκετό. Επίσης, χρόνια προβλήματα υγείας ή φαρμακευτικές αγωγές παίζουν κάποιο ρόλο στην εμφάνιση των συμπτωμάτων.

Στο ιατρείο, θα γίνει μία αρχική κλινική εξέταση της πρωκτικής περιοχής, ή οποία και μόνο μπορεί να αναδείξει κάποια βλάβη του σφιγκτηριακού μηχανισμού. Στη συνέχεια, θα γίνει μία πρωκτοσκόπηση, στην οποία γίνεται έλεγχος του ορθοπρωκτικού σωλήνα, και επίσης ένα διορθικό υπερηχογράφημα.

Το διορθικό υπερηχογράφημα είναι μία αρκετά σημαντική εξέταση στην εκτίμηση της ακράτειας. Μια μικρή κεφαλή υπερήχων εισέρχεται στον πρωκτικό σωλήνα, η οποία μπορεί να διαβάσει live την δομή των μυών που περιβάλλουν τον ορθοπρωκτικό σωλήνα και που, ουσιαστικά, ελέγχουν σε μεγάλο ποσοστό την εγκράτεια. Το πλεονέκτημα του υπερήχου είναι ότι, μέσω κινήσεων που κάνει ο ασθενής κατά την ώρα της εξέτασης, μπορούμε να ελέγξουμε κατά πόσο οι μύες λειτουργούν σωστά, και κυρίως εάν «συνεργάζονται» σωστά μεταξύ τους. Η εξέταση αυτή διενεργείται από τον ίδιο τον κ. Πραματευτάκη.

Εικόνα διορθικού υπερηχογραφήματος

 

Πέραν των αρχικών αυτών εκτιμήσεων, μπορεί να χρειαστούν και περαιτέρω εξετάσεις. Μία εξ αυτών είναι η μανομετρία, η οποία είναι μία εξέταση που ελέγχει τις αλλαγές των πιέσεων μέσα στον πρωκτό. Ένας μικρός καθετήρας εισέρχεται στον πρωκτό, ο οποίος καταγράφει τις εναλλαγές στην πίεση καθώς ο ασθενής πιέζει και χαλαρώνει τους μύες.

Τέλος, σημαντικό εργαλείο στην εκτίμηση της περιοχής είναι η δυναμική μαγνητική τομογραφία. Αυτή η εξέταση γίνεται στον μαγνητικό τομογράφο, ο οποίος όμως δεν καταγράφει μόνο εικόνες αλλά και κίνηση. Μία μικρή ποσότητα σκιαγραφικού τοποθετείται στον πρωκτό του ασθενούς, και ζητάμε την εκκένωση αυτού μέσα στον μαγνητικό τομογράφο, όπου και όλη η κίνηση της ορθοπρωκτικής περιοχής καταγράφεται σε μορφή βίντεο. Έτσι, μπορούμε να καταγράψουμε ακριβώς την λειτουργία των μυών και πως αυτοί συμπεριφέρονται στο πυελικό έδαφος τους ασθενούς.

Τι μπορεί να γίνει ώστε να διορθωθεί το πρόβλημα;

Η θεραπεία της ακράτειας μπορεί να περιλαμβάνει:

  • Αλλαγές στην δίαιτα
  • Προσθήκη φαρμακευτικής αγωγής
  • Ασκήσεις σύσφιξης των μυών
  • Βιοανάδραση
  • Χειρουργική αποκατάσταση των μυών
  • Χειρουργική αποκατάσταση πρόπτωσης ή ορθοκήλης/εντεροκήλης
  • Τοποθέτηση τεχνητού σφιγκτήρα ή συσκευών μυϊκής διόγκωσης

Μετά την παραπάνω λεπτομερή εκτίμηση του ασθενούς, έχουμε μία αναλυτική εικόνα της βαρύτητας των συμπτωμάτων και της αιτίας αυτών. Ήπια συμπτώματα μπορεί να αντιμετωπιστούν απλά με την προσθήκη κάποιας φαρμακευτικής αγωγής ή κάποιων αλλαγών στην διατροφή. Ασθένειες που προκαλούν φλεγμονή του ορθού (πχ ορθίτιδα, κολίτιδα) ίσως συντελούν στην ανάπτυξη συμπτωμάτων ακράτειας. Συνεπώς, η αντιμετώπιση αυτών θα βελτιώσει και την εγκράτεια. Μπορεί επίσης να γίνει σύσταση για κάποιες ασκήσεις στο σπίτι, που θα βελτιώσουν την λειτουργία του πυελικού εδάφους.

Αν υπάρχουν φυσικές κακώσεις των μυών, αυτές θα πρέπει να επιδιορθωθούν χειρουργικά. Πέραν της αποκατάστασης των μυών, κάποιοι ασθενείς θα ωφεληθούν από συσκευές οι οποίες τοποθετούνται κάτω από το δέρμα, και έχουν ηλεκτρόδια τα οποία στέλνουν ηλεκτρικά σήματα στους μυς του πρωκτού, με αποτέλεσμα την καλύτερη λειτουργία αυτών.

Σε περιπτώσεις ατόμων με νευρικές οι μυϊκές κακώσεις οι οποίες δεν μπορούν να επιδιορθωθούν, ακολουθούνται άλλες τεχνικές. Υπάρχει η δυνατότητα έγχυσης ουσιών διόγκωσης γύρω από τον πρωκτό, οι οποίες δημιουργούν τεχνητά «μαξιλάρια» τα οποία κρατούν τον πρωκτό περισσότερο κλειστό. Τέλος, υπάρχει η δυνατότητα τοποθέτησης τεχνητού σφιγκτήρα, ο οποίος εμφυτεύεται στη θέση του κατεστραμμένου σφιγκτήρα και επιτρέπει στον πρωκτικό σωλήνα να ανοίξει ή να κλείσει κατά την θέληση του ασθενούς.

 

Η ομάδα του κ. Πραματευτάκη, η οποία συμπεριλαμβάνει γαστρεντερολόγο, ακτινολόγο και ειδικό νοσηλευτικό προσωπικό, έχει την δυνατότητα να εκτιμήσει πλήρως τον ασθενή με συμπτώματα ακράτειας και να προτείνει διάφορες θεραπευτικές επιλογές, όπως αυτές αναφέρονται παραπάνω, με σκοπό την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Τι είναι η δυσκοιλιότητα;


 

Η έννοια, ή το σύμπτωμα της δυσκοιλιότητας έχει διαφορετική εξήγηση για κάθε άνθρωπο. Τις περισσότερες φορές, με τον όρο δυσκοιλιότητα περιγράφουμε μη συστηματικές εντερικές κενώσεις, αλλά για άλλους μπορεί να σημαίνει την μείωση του όγκου ή της πυκνότητας των κοπράνων, την ανάγκη για έντονη πίεση κατά την αφόδευση, το συναίσθημα υπολειμματικών κοπράνων στο ορθό μετά την κένωση ή την ανάγκη χρήσης φαρμάκων ή υπόθετων για την διατήρηση συστηματικών κενώσεων.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, φυσιολογική εντερική λειτουργία σημαίνει οτιδήποτε μεταξύ 3 κενώσεων την ημέρα και 3 κενώσεων την εβδομάδα. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί και να μην πάνε στην τουαλέτα για μία εβδομάδα, χωρίς να νιώσουν δυσφορία ή πόνους. Η λειτουργία του εντέρου μας εξαρτάται πολύ από την δίαιτά μας, και το περιεχόμενο αυτής σε φυτικές ίνες και υγρά. 1,5-2 λίτρα υγρών και 25-30 γραμμάρια φυτικών ινών είναι μία καλή διαιτητική περιεκτικότητα για καλή εντερική λειτουργία. Η άσκηση επίσης φαίνεται να βοηθάει την βελτίωση της εντερικής λειτουργίας. Τροφές με υψηλό περιεχόμενο σε ίνες είναι :
Πίτουρο
Τεμαχισμένο σιτάρι
Ψωμί ολικής άλεσης
Συγκεκριμένα φρούτα & λαχανικά

80% των ανθρώπων θα γίνουν δυσκοίλιοι σε κάποια περίοδο της ζωής τους, και μικρά χρονικά διαστήματα δυσκοιλιότητας είναι φυσιολογικά. Η δυσκοιλιότητα διαγιγνώσκεται όταν ο άνθρωπος έχει λιγότερο από 3 κενώσεις την εβδομάδα για συνεχόμενες εβδομάδες ή μήνες. Η εντύπωση ότι πρέπει να πηγαίνουμε στην τουαλέτα τουλάχιστον μία φορά την ημέρα, έχει οδηγήσει στην υπερκατανάλωση καθαρτικών.

Τι προκαλεί δυσκοιλιότητα;

Συνήθως υπάρχουν διάφοροι παράγοντες οι οποίοι συνδυασμένοι προκαλούν δυσκοιλιότητα… όπως κακές διατροφικές συνήθειες, «δυτικού τύπου» lifestyle, και κλιματολογικές ή περιβαλλοντολογικές αλλαγές. Η δυσκοιλιότητα επιδεινώνεται από ταξίδια, εγκυμοσύνη ή έντονες δίαιτες. Σε κάποιους προκαλείται από την τάση συνεχώς να αγνοούν το συναίσθημα της ανάγκης για κένωση.

Βέβαια, υπάρχουν και πολύ σοβαρότερα αίτια δυσκοιλιότητας. Μεγάλοι πολύποδες ή όγκοι του παχέος εντέρου μπορεί να προκαλέσουν μερική απόφραξη του αυλού του εντέρου με αποτέλεσμα συμπτώματα δυσκοιλιότητας. Είναι σαφές ότι τέτοια αίτια πρέπει να αποκλειστούν πριν προχωρήσουμε σε πιο εξειδικευμένες εξετάσεις για τα αίτια της δυσκοιλιότητας. Άτομα με κακώσεις σπονδυλικής στήλης μπορεί επίσης να παρουσιάσουν συμπτώματα δυσκοιλιότητας. Άλλες παθήσεις που μπορεί να επηρεάσουν την λειτουργικότητα του εντέρου είναι ο διαβήτης, το σκληρόδερμα, παθήσεις του θυρεοειδούς, νόσος Πάρκινσον ή άλλες ενδοκρινικές & νευρολογικές παθήσεις.

Μπορεί η δυσκοιλιότητα να προκληθεί από φάρμακα;

Ναι, υπάρχουν διάφορες ομάδες φαρμάκων που μπορεί να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα, όπως κάποια παυσίπονα, αντικαταθλιπτικά, υπνωτικά, ψυχιατρικά φάρμακα, κάποια αντιυπερτασικά και διουρητικά. Επίσης, υποκατάστατα σιδήρου, ασβεστίου και αλουμινίου επιβραδύνουν την ταχύτητα του παχέος εντέρου και επιδεινώνουν την δυσκοιλιότητα.

Πότε πρέπει να επισκεφτώ κάποιον ειδικό ιατρό για την δυσκοιλιότητα;

Οποιαδήποτε εμμένουσα αλλαγή των συνηθειών του εντέρου μας, είτε αυξημένη συχνότητα διαρροϊκών κενώσεων είτε δυσκολία στις κενώσεις, χρήζει μίας εκτίμησης από ειδικό. Αν τα συμπτώματα της δυσκοιλιότητας παραμένουν για πάνω από 4 εβδομάδες, καλό θα είναι να δείτε τον ιατρό σας. Κυρίως βέβαια αν παρατηρήσετε και αίμα στα κόπρανα.

Πως μπορεί να διερευνηθεί η αιτία της δυσκοιλιότητας;

Όπως είπαμε, τα αίτια της δυσκοιλιότητας είναι πολλά κ διάφορα, και είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε το σωστό αίτιο σε κάθε ασθενή, ώστε να αντιμετωπιστεί εύκολα και με επιτυχία. Το πρώτο πράγμα που ελέγχουμε είναι πιθανά ανατομικά αίτια, όπως όγκοι στον αυλό του εντέρου ή στένωση αυτού.

Μία από τις πρώτες και σημαντικές εξετάσεις είναι η δακτυλική εξέταση του ορθοπρωκτού. Είναι μία εξέταση απλή, η οποία όμως δίνει μία πληθώρα πληροφοριών στον ειδικό ιατρό. Στη συνέχεια θα οργανωθεί μία ενδοσκόπηση ή μία ακτινολογική εξέταση, ώστε να αναγνωριστούν πιθανοί πολύποδες ή ακόμα και εκκολπώματα. Αν αυτές οι εξετάσεις δείξουν κάποιο ανατομικό πρόβλημα, αυτό θα αντιμετωπιστεί χειρουργικά, με τους τρόπους στους οποίους αναφερθήκαμε σε άλλα σημεία της ιστοσελίδας (βλέπε ογκολογία και φλεγμ. εντερικά νοσήματα).

Αν αυτές οι πρώτες βασικές εξετάσεις βγουν φυσιολογικές, μετά προχωράμε σε κάποιες πιο εξειδικευμένες εξετάσεις λειτουργικότητας του παχέος εντέρου. Ο κ. Πραματευτάκης, σε συνεργασία με ειδικούς ακτινολόγους, φυσιοθεραπευτές και γαστρεντερολόγους, μπορεί να οργανώσει και να διερευνήσει πλήρως την λειτουργικότητα του γαστρεντερικού σωλήνα. Οι εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν είναι :

Διορθικό υπερηχογράφημα : Υπέρηχος της περιοχής του πρωκτού για την αναγνώριση της δομής των μυών της περιοχής και της λειτουργικότητας και συνεργασίας αυτών

Δυναμική μαγνητική τομογραφία (dynamic MRI): Μαγνητική τομογραφία κίνησης, η οποία καταγράφει αναλυτικά την κινητικότητα του πυελικού εδάφους

Αφοδευσιογράφημα : Ακτινογραφία με σκιαστικό η οποία ελέγχει την ακριβή λειτουργικότητα του κατώτερου ορθού και πρωκτού και της διαδικασίας της κένωσης

Διάβαση παχέος εντέρου : Ακτινολογική εξέταση που κοιτάζει την ταχύτητα διάβασης των κοπράνων μέσα από το παχύ έντερο.

Μανομετρία : Εκτίμηση πιέσεων ηρεμίας και λειτουργίας του ορθικού σωλήνα

Αυτές είναι μόνο κάποιες από τις εξετάσεις που διαθέτει στην φαρέτρα του ο ειδικός χειρουργός ώστε να εκτιμήσει την λειτουργικότητα του εντέρου και τα πιθανά αίτια της δυσκοιλιότητας. Όλα αυτά συζητιούνται αναλυτικά με τον ασθενή στο ιατρείο, ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιστορικό.

Υπάρχει θεραπεία για την δυσκοιλιότητα;

Και βέβαια. Σε αρκετούς ασθενείς φτάνουν κάποιες αλλαγές στην διατροφή και τις καθημερινές συνήθειες ώστε η εντερική λειτουργία να βελτιωθεί. Διατροφικές αλλαγές θα βοηθήσουν πιθανώς και στην βελτίωση των επιπέδων χοληστερίνης, γεγονός που από μόνο του ελαττώνει εν μέρει τον κίνδυνο δημιουργίας πολυπόδων παχέος εντέρου αλλά και προστατεύει από την εμφάνιση συμπτωματικών αιμορροΐδων.

Αυτό που επίσης βοηθάει είναι ο σχεδιασμός ενός προγράμματος «συνήθειας» του εντέρου, ώστε οι κενώσεις να είναι σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο κάθε ημέρα. Σε κάποιες περιπτώσεις δυσκοιλιότητας, η μέθοδος του biofeedback μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να ελέγξει καλύτερα την λειτουργία του εντέρου του.

Πέραν αυτών των περιπτώσεων βέβαια, υπάρχουν και οι περιπτώσεις δυσκοιλιότητας που οφείλεται σε οργανικά αίτια ή σε παθολογικά αίτια, τα οποία ίσως να χρήζουν ιατρική ή και χειρουργική αντιμετώπιση. Οι τεχνικές αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών είναι πολλές και περίπλοκες για να αναλυθούν στο περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας.

Το βασικότερο ίσως που πρέπει να κρατήσει ο ασθενής είναι ότι σαφώς και υπάρχουν δυνατότητες θεραπείας ή βελτίωσης της δυσκοιλιότητας, και είναι σημαντικό εφόσον παρουσιαστούν συμπτώματα όπως αυτά που αναφέραμε παραπάνω, να επισκεφθεί ο ασθενής τον ειδικό ιατρό/χειρουργό για την εκτίμηση αυτών.

Τι είναι το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;


 

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (irritable bowel syndrome, IBS) είναι μία πολύ κοινή πάθηση η οποίο μπορεί να επηρεάσει πάνω από το 15% του γενικού πληθυσμού. Αναφέρεται και ως σπαστική κολίτιδα, βλεννώδης κολίτιδα ή «νευρικό» έντερο. Δεν πρέπει να μπερδεύουμε το IBS με φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως την ελκώδη κολίτιδα ή την νόσο Crohn.

Το IBS είναι μία λειτουργική πάθηση στην οποία το έντερο μεν δεν λειτουργεί καλά, αλλά δεν υπάρχει δε μία δομική ή φυσιολογική ανωμαλία.

Ποια είναι τα συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου;

Ασθενείς με IBS μπορεί να παρουσιάσουν κοιλιακό πόνο και μεταβολή στην εντερική τους λειτουργία – διάρροιες, δυσκοιλιότητα ή και τα δύο. Περαιτέρω συμπτώματα συμπεριλαμβάνουν κοιλιακούς σπασμούς, συναίσθημα βάρους ή φουσκώματος, πιθανή βλέννη στα κόπρανα ή συναίσθημα ατελών κενώσεων με αίσθημα υπολείμματος κοπράνων στο παχύ έντερο.

Ποια είναι τα αίτια;

Τα συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου φαίνεται να οφείλονται σε μία κακή επικοινωνία μεταξύ των νεύρων και των μυών του εντέρου. Αυτή η ανώμαλη επικοινωνία προκαλεί μία ιδιαίτερη ευαισθησία στο έντερο. Οι μύς του εντέρου συσπώνται πιο έντονα ή πιο χαλαρά απ’ότι πρέπει, ή σε άλλες περιπτώσεις προκαλούνται αργές ή γρήγορες συσπάσεις. Παρ’όλο που δεν υπάρχει φυσική απόφραξη ο ασθενής έχει το συναίσθημα της λειτουργικής απόφραξης του εντέρου του.

Παίζει το στρες κάποιο λόγο στο ευερέθιστο έντερο;

Το IBS δεν προκαλείται από το στρες. Δεν είναι μία ψυχιατρική ή ψυχολογική πάθηση. Παρ’όλα αυτά το ψυχολογικό στρες μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα του συνδρόμου. Πολλοί άνθρωποι έχουν διάρροιες ή δυσκοιλιότητα όταν αγχώνονται ή όταν στρεσάρονται. Είναι αδύνατο να ελέγξουμε τον τρόπο με τον οποίο το στρες μας επιδρά στο έντερό μας, αλλά σίγουρα αν καταφέρουμε να ελαττώσουμε τις στρεσογόνες καταστάσεις στην καθημερινότητά μας θα βοηθήσουμε σημαντικά στην βελτίωση των συμπτωμάτων του IBS.

Μπορεί το IBS να οδηγήσει σε σοβαρά συμπτώματα;

Το σύνδρομο δεν σχετίζεται με καρκίνο, αιμορραγία ή φλεγμονώδη εντερικά νοσήματα.

Πως μπορώ να ξεχωρίσω αν τα συμπτώματά μου οφείλονται σε ευερέθιστο έντερο ή σε κάτι διαφορετικό;

Μία λεπτομερής κλινική εξέταση από κάποιον ειδικό γαστρεντερολόγο ή χειρουργό είναι υποχρεωτική ώστε να εξαλείψουμε την πιθανότητα άλλων πιο σοβαρών παθήσεων. Οι εξετάσεις θα συμπεριλαμβάνουν εξετάσεις αίματος, εξετάσεις κοπράνων, ενδοσκοπήσεις & ακτινολογικές εξετάσεις. Συμπτώματα τα οποία ΔΕΝ συνδέονται με IBS είναι ο πυρετός, η αναιμία, η απώλεια αίματος από το ορθό και η απώλεια βάρους, και αυτά θα πρέπει να εκτιμηθούν από κάποιον ειδικό περαιτέρω.

Υπάρχει θεραπεία για το ευερέθιστο έντερο;

Ένα σημαντικό αρχικό βήμα είναι να κατανοήσουμε ότι το σύνδρομο δεν είναι κάτι σημαντικό, δεν απειλεί την ζωή μας και δεν σχετίζεται με σοβαρές παθήσεις του εντέρου. Μερικές φορές και μόνο αυτό αφαιρεί το άγχος του ασθενούς και βελτιώνει τα συμπτώματα. Ελάττωση του στρες, βιοανάδραση, τεχνικές χαλάρωσης ή διαχείρισης του πόνου βοηθάει κάποια άτομα με τα συμπτώματα. Η δημιουργία ενός ημερολογίου με γεύματα και τροφές ίσως βοηθήσει στην αναγνώριση τροφικών στοιχείων που προκαλούν συμπτώματα.

Ήπια ή μετρίου βαθμού συμπτώματα μπορούν να ελεγχθούν με διαιτητικές αλλαγές. Γεύματα με υψηλό περιεχόμενο σε λιπαρά, τηγανητά φαγητά, η καφεΐνη ή το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσουν σπασμούς στην κοιλιά η διάρροιες.

Κάποιοι τύποι ζάχαρης, όπως η σορβιτόλη, η οποία χρησιμοποιείται συχνά ως γλυκαντικό χαμηλών θερμίδων ή η φρουκτόζη, που την βρίσκουμε στο μέλι, μπορεί να μην απορροφούνται  καλά από το έντερο και να προκαλέσουν διάρροιες. Φαγητά που προκαλούν αέρια όπως τα φασόλια, το λάχανο, το μπρόκολο ή τα λαχανάκια Βρυξελών και το κρεμμύδι προκαλούν φουσκώματα και κοιλιακό πόνο σε άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο.

Η αύξηση των φυτικών ινών στα γεύματά μας μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της πάθησης αυτής. Σε μερικούς ανθρώπους η απότομη αύξηση φυτικών ινών στο φαγητό μπορεί να προκαλέσει δυσφορία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αυξάνουμε σταδιακά τις ποσότητες φυτικών ινών ταυτόχρονα με καλές ποσότητες υγρών και νερού.

Άτομα με μετρίου έως μεγάλου βαθμού συμπτώματα μπορεί να χρειαστούν φαρμακευτική αγωγή. Τα φαρμακευτικά σκευάσματα βοηθούν με τα συμπτώματα, αλλά δεν θεραπεύουν το σύνδρομο. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούμε δρουν στους μύες του εντέρου και ελαττώνουν τις συσπάσεις αυτού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, και αντικαταθλιπτικά σε μικρές δόσεις έχουν βοηθήσει με τα συμπτώματα.

Πόσο καιρό χρειάζεται η θεραπεία ώστε να ελαττωθούν τα συμπτώματα;

Η υποχώρηση των συμπτωμάτων είναι συχνά μία αργή διαδικασία. Μπορεί να χρειαστούν 6 ή και παραπάνω μήνες μέχρι να δει κάποιος το πλήρες αποτέλεσμα αυτών. Η υπομονή είναι εξαιρετικά σημαντική στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Με προσοχή στην διατροφή, έλεγχο του άγχους και την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, όταν αυτή χρειάζεται, τα συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου μπορούν να αντιμετωπιστούν, ή και να εξαφανιστούν.

Τι είναι η λαπαροσκοπική χειρουργική;


 

Η λαπαροσκοπική χερουργική, γνωστή και ως ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, είναι μία ειδική τεχνική εκτέλεσης χειρουργικών πράξεων. Η λαπαροσκοπική χειρουργική χρησιμοποιεί τομές των 5-10 χιλιοστών, μέσω των οποίων εισέρχονται μικρά κυλινδρικά εργαλεία, τα trocars. Τα trocars χρησιμοποιούνται σαν δίοδοι εργασίας, μέσω των οποίων περνάνε τα εργαλεία του χειρουργείου. Στην αρχή του χειρουργείου χρησιμοποιούμε διοξείδιο του άνθρακα για να «φουσκώσουμε» την κοιλιά, δημιουργώντας το λεγόμενο πνευμοπεριτόναιο. Αυτό δίνει την δυνατότητα στον χειρουργό να έχει χώρο εργασίας μέσα στην κοιλιά του ασθενούς.

Ένα από τα trocar χρησιμοποιείται για την είσοδο μίας κάμερας, του λαπαροσκόπιου. Μέσω αυτής της κάμερας, εικόνες υψηλής ευκρίνειας μεταδίδονται σε μία ή περισσότερες οθόνες στο χειρουργείο. Ο χειρουργός παρακολουθεί τις κινήσεις του στην οθόνη. Με τον τρόπο αυτό, εγχειρήσεις οι οποίες παλαιότερα απαιτούσαν μεγάλες κοιλιακές τομές, τώρα γίνονται με μικροσκοπικές τομές.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκόπησης;

Συγκριτικά με τις «ανοικτές» επεμβάσεις, οι ασθενείς έχουν λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, αναρρώνουν πολύ γρηγορότερα και έχουν μικρότερες τομές.

Ποιες επεμβάσεις μπορούν να γίνουν λαπαροσκοπικά;

Οι περισσότερες κοιλιακές επεμβάσεις μπορούν σήμερα να γίνουν λαπαροσκοπικά, συμπεριλαμβανομένων επεμβάσεων για καρκίνο, για φλεγμονώδη εντερικά νοσήματα, για κολίτιδες, εκκολπωματίτιδα, πρόπτωση του ορθού και δυσκοιλιότητα. Πέραν βέβαια των γνωστών και καθιερωμένων επεμβάσεων της χολοκυστεκτομής και της σκωληκοειδεκτομής, οι οποίες πλέον γίνονται (ή θα έπρεπε να γίνονται) λαπαροσκοπικά από τους περισσότερους χειρουργούς.

Στο παρελθόν είχαν υπάρξει κάποιες ανησυχίες για την ασφάλεια της λαπαροσκόπησης σε περιπτώσεις επεμβάσεων για καρκίνο. Πρόσφατες μεγάλες πολυκεντρικές μελέτες έδειξαν ότι η λαπαροσκόπηση είναι ασφαλέστατη για επεμβάσεις καρκίνου του παχέος εντέρου.

Είναι ασφαλής η λαπαροσκόπηση;

Η λαπαροσκόπηση είναι όσο ασφαλής είναι και η ανοικτή χειρουργική, εφόσον ο χειρουργός είναι έμπειρος. Είναι στην κρίση του κάθε χειρουργού, όταν αναγνωρίσει το πρόβλημα και την πάθηση του ασθενούς, να αποφασίσει κατά πόσο θεωρεί ότι το να προχωρήσει λαπαροσκοπικά είναι ασφαλές. Η βασική έννοια κάθε χειρουργού είναι η ασφάλεια του ασθενούς του, κι όχι ο τρόπος με τον οποίο θα ολοκληρώσει την επέμβαση. Φυσικά και η εμπειρία στην λαπαροσκοπική χειρουργική είναι βασικός παράγοντας. Ο κ. Πραματευτάκης εκπαιδεύτηκε για πολλά χρόνια στο εξωτερικό σε κέντρα προηγμένης λαπαροσκοπικής χειρουργικής, και είναι ο λόγος που πλέον το μεγαλύτερο μέρος των επεμβάσεων που κάνει γίνονται λαπαροσκοπικά, με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Σε ποιες περιπτώσεις προτιμούμε την λαπαροσκοπική από την ανοικτή διενέργεια του χειρουργείου;

Ο κ. Πραματευτάκης έχει σκοπό την διενέργεια κάθε επέμβασης (ογκολογικής ή μη) λαπαροσκοπικά. Μόνο σε περιπτώσεις αντενδείξεων της λαπαροσκόπησης προχωράει σε ανοικτές επεμβάσεις, αλλά αυτό είναι κάτι το οποίο συζητείται με τον ασθενή ξεχωριστά για κάθε περίπτωση.

Τι είναι η ρομποτική χειρουργική;


 

Η ρομποτική χειρουργική χρησιμοποιεί μία πλατφόρμα μέσω της οποίας ο χειρουργός καθοδηγεί τα εργαλεία του με ρομποτικούς βραχίονες. Η είσοδος των εργαλείων στην κοιλιακή χώρα γίνεται μέσω μικρών οπών αντίστοιχων της λαπαροσκόπησης. Οι βραχίονες του ρομπότ αντιγράφουν τις κινήσεις των χεριών του χειρουργού.

Τι πλεονεκτήματα προσφέρει η ρομποτική χειρουργική;

Το βασικό πλεονέκτημα της ρομποτικής πλατφόρμας είναι η τρισδιάστατη όραση του χειρουργού, οι ευρύτεροι άξονες κίνησης των χειρουργικών εργαλείων καθώς και η σαφώς καλύτερη εργονομία για τον χειρουργό. Ο συνδυασμός αυτών προσφέρει την δυνατότητα υψηλής χειρουργικής ακρίβειας και λεπτομερών χειρουργικών χειρισμών μη αναπαραγώγιμων με άλλες μεθόδους. Ο χειρουργός μπορεί έτσι να προσεγγίσει με περισσότερη ακρίβεια και ασφάλεια δύσβατες ανατομικές περιοχές. Ως αποτέλεσμα, η ρομποτική πλατφόρμα προσφέρει το βέλτιστο αποτέλεσμα για τον ασθενή, σε συγκεκριμένες παθήσεις.

 

Ποιες επεμβάσεις μπορούν να γίνουν ρομποτικά;

Οι περισσότερες κοιλιακές επεμβάσεις μπορούν σήμερα να γίνουν και ρομποτικά. Στην χειρουργική του παχέος εντέρου προτιμούμε την ρομποτική προσπέλαση κυρίως στην χειρουργική ογκολογία του ορθού και τις επεμβάσεις της πυέλου. Μελέτες της τελευταίας πενταετίας έχουν αποδείξει ότι στην χειρουργική ογκολογία του ορθού τα αποτελέσματα, τόσο ογκολογικά όσο και λειτουργικά, για τον ασθενή είναι καλύτερα με την ρομποτική χειρουργική.

Είναι ασφαλής η ρομποτική χειρουργική;

Η ρομποτική προσπέλαση είναι όσο ασφαλής είναι και η λαπαροσκοπική. Το κύριο κριτήριο επιλογής της βασίζεται στην χειρουργική πάθηση, στην εμπειρία του χειρουργού και φυσικά στην συζήτηση με τον ασθενή του.